Gevangen in de Russische taal

Tbilisi 2004: Micheil Saakasjvili begint aan zijn eerste ambtstermijn als president van Georgië. Het is ruim twaalf jaar sedert het loskomen van de toenmalige Sovjet-Unie; en Georgië heeft na zeventig jaar onderdrukking van Stalin en consorten eindelijk tijd gehad haar eigen koers te varen.[1] Paradoxaal genoeg ligt de focus binnen die koers nog sterk richting Rusland en is ook de taal binnen de voormalige Sovjetkolonie verre van verdwenen.

Ik neem jullie wederom mee naar Tbilisi. Nu anno 2015 en opnieuw ruim een decennium later. Hoe is het de afgelopen jaren vergaan met het gesproken Russisch en het cyrillisch schrift?

Het enige straatnaambordje in Tbilisi geschreven in het cyrillisch schrift.

Het enige straatnaambordje in Tbilisi geschreven in het cyrillisch schrift.

Is het nog als moedertaal in de samenleving terug te vinden, of heeft de nieuwe generatie het Georgisch omarmd en willen ze het Russisch als primaire taal kwijt; en daarmee de Sovjetgeschiedenis doen vergeten.

Saakasjvili is inmiddels gouverneur in Oekraïne en wordt in zijn thuisland gezocht voor fraude en geweldsdelicten, maar was gedurende zijn drie ambtsperioden als president van Georgië zeer populair. Saakasjvili heeft dan ook veel belangrijke anti-Rusland veranderingen teweeg gebracht. Dit kwam zowel door zijn beleid; als wel door de blitzkrieg die plaatsvond tussen Georgië en Rusland & Zuid-Ossetië (de facto autonome regio op Georgisch grondgebied).[2] Sinds deze vijfdaagse oorlog in 2008 is het Russisch officieus niet meer de secundaire taal van het land; Engels heeft deze positie ingenomen (Spaans 2015: 7). Dit zien we terug in het dagelijks leven, waar straatnaambordjes met cyrillisch schrift zijn verdwenen en door een Engelse variant zijn vervangen. Scholen gaven indertijd geen Russisch onderwijs meer, en Russischtalige liedjes werden van de nationale radio geweerd (ibid.). In hedendaags Georgië zijn de strikte regels aangaande de Russische taal weer wat versoepeld en wordt er sinds twee jaar weer Russisch gedoceerd op het basis- en middelbaar onderwijs (ibid.).

De Georgiër vanuit de Sovjet-Unietijd is tweetalig (Russisch en Georgisch) maar spreekt op straat en markten louter Russisch. De jongere Georgiër heeft drie talen tot zijn beschikking en ziet Russisch minder als primaire taal. Onderling wordt Georgisch gesproken, maar richting toeristen spreekt men graag Engels. Dit is ook wat Sovjetoloog Blauvelt ziet gebeuren binnen zijn onderzoek naar de verscheidene talen gesproken in Georgië. Engels wordt volgens hem gezien als taal die respect genereert als men dit spreekt, dit toont vooruitgang; voor de Georgiër is dit de voornaamste reden om Engels te spreken (Blauvelt 2013: 18).

Ruim twintig jaar na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie spreekt vrijwel de gehele Georgische bevolking nog vloeiend Russisch (ibid.: 16). Dit zal de komende decennia ook niet veranderen: de politieke koers die gevaren wordt is sinds Saakasjvili is afgereden sterker pro-Russisch (Spaans 2015: 7). Als vermeld geven de scholen naast Georgisch en Engels ook weer Russisch onderwijs. Deze beslissing is niet over één nacht ijs gegaan: Rusland bleek een te belangrijke handelspartner, waarna besloten werd de export van Georgische rode wijn weer op te starten en het Russisch onderwijs een nieuwe boost te geven, om zo ook op de lange termijn de handelsbetrekkingen warm te kunnen houden.

Deze taalkwestie met betrekking tot de handelsbetrekkingen bestrijkt een groter gebied dan alleen de vernauwing van de banden met Rusland. Georgië wordt steeds belangrijker op exportgebied en wordt al vaker betrokken bij zakelijke handelsovereenkomsten. Dit lijkt paradoxaal als je de grote hoeveelheid VN-auto’s, EU-vlaggen, pro-Europese Georgiërs en de conflicten met de de facto Russisch gesteunde autonome grondgebieden.

Soit, we zien hier een ruzie op natieniveau die ertoe leidde dat er een taal werd geboycot. Uiteindelijk heeft het Russisch zich via de nieuwe politiek leider – Margvelashvili –  weer voor langere tijd in de Georgische samenleving genesteld. Georgië zit tegelijkertijd gevangen in een relatie met Rusland, waardoor een verbintenis met de EU wellicht verder weg lijkt dat ooit.

Ernst Spaans

10679146

Bibliografie:

[1] http://www.isgeschiedenis.nl/toen/9-april-1991-georgie-wordt-een-onafhankelijke-republiek/

[2] http://www.kennislink.nl/publicaties/zuid-ossetie-wordt-wereldnieuws

Blauvelt, T.                                                                                                                         2013. Endurance of the Soviet imperial tongue: the Russian language in contemporary       Georgia. Central Asian Survey. 32(2): 189-209.

Spaans, E                                                                                                                             2015. De nieuwe zoektocht naar Europa. Tijdschrift Cul. 23(1): 6-8.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s