Inspelen op het Koude Oorlog sentiment

De media hebben grote rol in het in stand houden van het zwart/wit onderscheid tussen Rusland en het Westen (Lieven, 2000). En nu, in een tijd waarin Rusland en Poetin meer en meer als onvoorspelbaar en angstaanjagend worden gezien, komt Noorwegen met een serie over een Russische bezetting. Het zorgt voor extra spanning tussen de twee. De serie, Occupied, is eind september in Noorwegen verschenen en de rechten zijn al door verschillende West-Europese landen gekocht. De serie gaat over een overname in de niet al te verre toekomst van Noorwegen door Rusland en alle politieke en sociale gevolgen die dit met zich mee neemt.

 “Russia, regrettably, has the role of the aggressor. In the worst traditions of the cold war, [this show] decided to scare Norwegian viewers with a non-existent threat from the east.” (Palovsky, 2015).

Dit is wat Vyacheslav Pavlovsky, de Russische ambassadeur in Oslo, over de serie zegt. Hij staat niet alleen in zijn mening over de serie: ook de Russische website Sputnik stelt zich vergelijkbaar op en schrijft dat “Noorwegen een ‘ongekende hoeveelheid geld uitgeeft om Rusland af te schilderen als een agressor en Noren te intimideren met onjuiste claims over Rusland.’” (Mooij, 2015).

De makers erkennen verbaasd te zijn over deze en soortgelijke negatieve reacties vanuit Rusland en beweren dat de onterechte weergave van Rusland niet gebaseerd is op de werkelijkheid. Het hoofd van de zender die achter de serie zit, Christofer Haug, stelt dan ook het volgende:

“(It’s) an engaging character drama about people put under great pressure,” Haug added, stressing it “doesn’t aim to reflect the current geopolitical situation in a realistic way.

Het is maar een serie en daarmee niet een juiste weergave van de werkelijkheid. De serie speelt zich af in de toekomst en zou er niet mee bezig te zijn een duister scenario te voorspellen. Toch zorgt het feit dat deze serie met een duidelijk intimiderende machthebber precies over Rusland gaat, niet voor een soepelere beeldvorming vanuit het westen over Rusland.

Een serie zoals deze kan aansluiten bij wat Lieven schrijft over Russofobie: er is een eenzijdig beeld dat dominant is in de Westerse denkwijze over Rusland (2000: 26). Er zijn bepaalde uitgekauwde stereotypen over Rusland en haar bewoners, bijvoorbeeld als mensen bij wie de flexibiliteit ontbreekt om een nieuwe realiteit te erkennen (2000: 26). Volgens Lieven blijven dit soort beelden vervolgens dominant in de Westerse beeldvoering door een grootschalig achterna lopen en te simplistische manier van kijken naar Rusland.

Op het moment dat men op deze zelfde manier over Rusland blijft denken, zal er altijd een onderscheid aanwezig zijn tussen Rusland en de rest van Europa. Occupied werkt hier op twee manieren aan mee: de wereld die de serie schept, met Rusland als angstaanjagende machthebber, en door de reacties die het nu al teweeg brengt vanuit Rusland en de tegenreacties daarop van de makers.

Volgens Henk Kern ligt hier de basis van het simplistische denken over Rusland: wanneer we Rusland willen begrijpen, moeten we niet teruggaan naar stereotyperingen, maar aandacht wijdden aan de wisselwerking tussen Europa en Rusland en de constant veranderende dynamieken (Kern, 2015). Occupied is hier nog niet te bekijken en het zou zo maar kunnen dat het beeld dat naar voren komt in de serie van Rusland juist meer diepgang en inzicht geeft op Rusland. Vooralsnog versterkt de serie de heersende Westerse denkwijze over Rusland en speelt het voor Rusland te veel in op gevoelige onderwerpen, maar hopelijk verandert dat na het verder ontwikkelen van de serie.

Bronnen:

Haug, C. (2015) ‘A fictional Russian invasion sparks row with Moskou’. The Guardian, 30 augustus 2015.

Kern, H. (2015) Hoorcollege Rusland, 15 september 2015.

Lieven , A. (2000) ‘Against Russophobia’ World Policy Journal 17(4).

Mooij, G de. (2015) ‘Noorse serie Occupied voedt het Koude Oorlogsetiment’ In De Volkstkrant, 26 september 2015.

Pavlovsky, V. (2015) ‘A fictional Russian invasion sparks row with Moskou’. The Guardian, 30 augustus 2015.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s