Is er wel sprake van een correlatie tussen de middenklasse en democratie

“Ook Rusland heeft zijn cappuccino drinkende, witte wijn nippende en in Ikea wonende burgerij. n de caféketens Coffee House en Chokoladnitsa in Moskou willen mensen 260 roebel (4,35 euro) betalen voor een latte karamel. De wijnconsumptie groeide vorig jaar met 16 procent, al kost een fles Franse wijn in supermarkt Pak Zelf in Moskou twee tot drie keer meer dan bij de Albert Heijn in Amsterdam.” (Smeets, 2014).

Sinds de ondergang van de Sovjet-Unie 25 jaar geleden is de middenklasse in Rusland flink gegroeid. Zo is de omvang van de Russische middenklasse in 2013 60% vergeleken met de 30% in 2000. Daarnaast is het gemiddeld inkomen per hoofd van de bevolking (per jaar in dollars) in 2013 13.850 en in 2000 slechts 1.710 (Chaudron, 2015). Een stagnering van deze aanhoudende groei kan lijden tot ontevredenheid onder de middenklasse. Poetin kon tot nu toe gedijen omdat de middenklasse tevreden was. Een terugval kan nare gevolgen hebben voor het Kremlin en Poetin, aldus Vladislav Inozemtsev (Smeets, 2014).

Zo’n idee, dat de middenklasse ook in Rusland voor tegenstand zal zorgen wanneer zij in de problemen komen, past in een klassiek Westers verwachtingspatroon. Sinds de val van de Berlijnse Muur is het gemeengoed dat er een correlatie bestaat tussen de groei van een middenklasse en de groei van democratische instituties.”, aldus Smeets (2014).

Maar bestaat deze correlatie tussen de middenklasse en democratie wel?

Relatie middenklasse en democratie

Er bestaat veel discussie over de correlatie tussen de middenklasse en democratie.

Zo stelt Weber dat een aanzienlijke middenklasse helpt de maatschappij te stabiliseren (Samson & Krasil’ Nikova, 2012). Volgens Weber beschikt de middenklasse namelijk niet over het explosieve revolutionaire potentieel van de lagere klassen, noch de absolutistische strevingen van de hogere klassen. Glassman en Róna Tas (Samson & Krasil’ Nikova, 2012) stellen dat de middenklasse een ‘state of mind’ is, een identiteit, een set van ambities die gedeeld worden door meer dan alleen de middenklasse zelf, maar ook andere (lagere) klassen. De middenklasse vertegenwoordigd de burger van een natie. Deze theorieën zijn de basis geworden voor onderzoeken naar de correlatie tussen de middenklasse en democratie. In het verlengde daarvan worden deze theorieën ook door economen gebruikt voor onderzoek naar een correlatie tussen economische groei en democratie. Easterly (Samson & Krasil’ Nikova, 2012) stelt dat als de middenklasse een substantieel percentage van de inkomens ontvangt dit word geassocieerd met economische groei, sociale modernisering en democratisering. Echter stelt Muller (Samson & Krasil’ Nikova, 2012) hiertegenover dat als economische groei leidt tot grotere ongelijkheid, dit negatieve gevolgen heeft voor de democratie. De ontwikkeling van de middenklasse is dus gelinkt aan de ontwikkeling van de democratie, omdat de ontwikkeling van de middenklasse leidt tot minder ongelijkheid.

Echter, deze theorieën zijn niet leidend voor iedereen. Er bestaan vele voorbeelden waar de middenklasse juist democratie tegenhoud of waar juist democratisering heeft plaatsgevonden zonder de aanwezigheid van een middenklasse. Een goed Russisch voorbeeld is misschien wel die van de Oligarchen. Zo hebben deze oligarchen methoden van cliëntelisme ontwikkeld die kunnen helpen om horizontale concurrentie te creëren en ook het verschijnen van nieuwe oligarchen (die niet vallen onder het gezag van een bepaalde clan) produceren. Zo kan de economische elite, bijvoorbeeld de oligarchen in Rusland, een belangrijke rol spelen in de ontwikkeling van een markteconomie en democratie (Samson & Krasil’ Nikova, 2012).

Van een onbetwiste correlatie tussen de middenklasse en democratie is zeker geen sprake en dus wordt de kracht van de middenklasse wellicht overschat.

Literatuur

Chaudron, J. (2015) Gewoon trots op Rusland. (Beschikbaar op: http://www.trouw.nl/tr/nl/30020/Uitgelicht/article/detail/4038863/2015/05/24/Gewoon-trots-op-Rusland.dhtml, geraadpleegd op: 17-10-15).

Samson, I & Krasil’ Nikova, M. (2012) The middle class in Russia. (Beschikbaar op: http://lib.uva.nl/primo_library/libweb/action/display.do?frbrVersion=3&tabs=detailsTab&ct=display&fn=search&doc=TN_mesG33W70857095H423&indx=1&recIds=TN_mesG33W70857095H423&recIdxs=0&elementId=0&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=3&dscnt=0&frbg=&scp.scps=scope%3A%28UVA%29%2Cprimo_central_multiple_fe&tab=all&dstmp=1446402868804&srt=rank&mode=Basic&&dum=true&tb=t&vl(freeText0)=the%20middle%20class%20in%20russia&vid=UVA , geraadpleegd op: 17-10-15).

Smeets, H. (2014) Macht houdt Russische middenklasse gevangen. (Beschikbaar op: http://www.nrc.nl/handelsblad/2014/11/22/macht-houdt-russische-middenklasse-gevangen-1442755, geraadpleegd op: 17-10-15).

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s