Moskouse Biënnale: een keerpunt?

vdnkh_central_pavillion-528x387Afgelopen maand heeft de zesde Moskouse Biënnale voor de hedendaagse kunst plaatsgevonden in Moskou. Aan deze biënnale namen ruim 70 kunstenaars uit meer dan 30 landen mee. Desalniettemin zag de tentoonstelling er niet hetzelfde uit als wat we gewend zijn van een biënnale. Zo werden er bijvoorbeeld amper kunstwerken tentoongesteld op de hoofdtentoonstelling en was de locatie wellicht ook net even wat somberder dan we hadden verwacht. ‘Alles wat hedendaagse kunst duur maakt, hebben we achterwegen gelaten’, aldus Bart de Baere, curator van de Moskouse Biënnale. Mede dankzij de koersdaling van de Russische roebel, lag het budget ruim drie keer lager dan voorgaande jaren.(1) De vraag die hierdoor bij mij op kwam, is welke relatie er is tussen het economische machtsvertoon en de promotie van kunst.

De Russische politiek heeft altijd grote invloed gehad op de kunst. Tot aan de dag van vandaag wordt er gesteld dat de kunst in Rusland gecensureerd wordt door de politiek. Dit omdat kunst een goede bijdrage kan vormen aan de beeldvorming van Rusland. Ook de economische beeldvorming van Rusland speelt daarbij een rol.
         ‘Musea kunnen worden gezien als een van de meest machtige instrumenten om nationaal bewustzijn te creëren’, aldus N. Bestuzhev-Riumin, hoogleraar geschiedenis aan de Universiteit van Sint Petersburg. De publieke tentoonstellingen weerspiegelden de ideologie van de staat goed. Tentoonstellingen en musea, maar ook kranten en boeken dienden als een soort vertegenwoordiging voor de beeldschepping van de natie. Hoe meer en hoe groter de musea en hoe overdadiger de tentoonstellingen, hoe meer dit ook laat zien dat er sprake is van economische welvaart. Het draagt bij aan de beeldschepping van Rusland als een economische grootmacht. (2)
De cultuur van publieke tentoonstellingen en musea in Rusland ontwikkelden zich vanaf de jaren twintig van de negentiende eeuw, toen de eerste voorstellen voor nationale musea werden gepubliceerd en er een golf aan tentoonstellingen plaatsvond. (3) De politiek censureerde de kunst in deze periode, maar ook in de decennia daarna voortdurend. Er was echter ook een periode van vrijheid en diversiteit in de kunst. Vanaf de jaren ’90 heeft de overheid desalniettemin de touwtjes weer in handen genomen en de focus gelegd op de kunst bedoeld voor de zogenoemde ‘nouveau riche’. Het doel van deze culturele politiek door de overheid moet een economische rechtvaardiging hebben. En die was er ook: de nouveau riche had geld en door middel van fondsen konden zij zo bijdragen aan de ontwikkeling van de kunst. (4) Zo hoefde de Russische overheid niet zelf te investeren in de ontwikkeling van de kunst, maar werd het toch gepromoot. Want ook al werd kunst gezien als een besmettelijke ziekte, een uiting van welvaart is het wel. (5)

Mijns inziens kan er een duidelijk verband worden gelegd tussen de promotie van de kunst en de economie in de afgelopen decennia. Aan de hand van de bloei van kunst en musea kan, in geval van Rusland, wellicht niet precies afgeleid worden hoe goed het met de economie gaat. Althans een realistisch beeld geeft het waarschijnlijk niet. Kunst wordt naar mijn mening door Rusland gebruikt als middel om te uiten hoe goed het gaat met de Russische economie. Daarom vind ik het ook een uitermate vreemde ontwikkeling dat Rusland zich zo heeft laten kennen tijdens de Moskouse Biënnale van afgelopen jaar. Volgens de cijfers bevindt Rusland zich momenteel in economisch zware tijden, wat lastig is om toe te geven voor Poetin. Ik had derhalve ook verwacht dat de Moskouse Biënnale dit jaar grootser en uitbundiger zou zijn dan ooit. Zal het dan echt zo zijn dat er in het jaar 2015 eindelijk een realistische beeldvorming van de economische toestand wordt toegestaan door Poetin?

Bronnen

1 Hili Perlson, ‘The 6th Moscow Biennale is Political But You’ll Have to Look Hard for The Art’, artnews, 29-09-2015
2 Katia Dianina, ‘Museum and Society in Imperial Russia: An Introduction’, Slavic Review, 2008
3 Richard Prentice, ‘Experiential Cultural Tourism: Museums & the Marketing of the New Romanticism of Evoked Authenticity, 2007
4 Ronnie J. Phillips, Arts Entrepeneurship and Economic Development: Can Every City be “Austinstatious”, 2010
5Joes Segal, ‘Moderne kunst in de propogandaoorlog: Kunst als besmettelijke ziekte’, De Groene Amsterdammer, 14-10-2009

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s