Perestrojka en Glasnost; begin van het einde?

Perestrojka en Glasnost. Dit zijn twee begrippen die vrijwel iedereen wel kent of moet kennen. Beide begrippen werden gebruikt in de hervormingspolitiek van de secretaris-generaal Gorbatsjov, de toenmalige hoogste leider van de Sovjet-Unie. Gorbatsjov die aan de macht was in 1985 t/m 1991 wilde de in economische crisis verkerende Sovjet-Unie hervormen om zo de unie weer sterk te maken. Hierbij zocht hij ook toenadering tot het Westen. In zijn beleid stonden de begrippen Perestrojka (hervorming) en Glasnost (openheid) centraal.  Echter in diezelfde periode is de Sovjet-Unie uiteen gevallen en verwijten vandaag de dag  nog steeds veel Russen dit aan Gorbatsjov en zijn hervormingspolitiek (Bos, 2005). Ik vraag me echter af of deze beschuldigingen wel terecht zijn en probeer in dit artikel een antwoord te vinden.

In de jaren tachtig ging het niet goed met de Sovjet-Unie. De Unie was verwikkeld in een koude oorlog met de Verenigde Staten, de economie verkeerde in een grote crisis en de invasie in Afghanistan was niet succesvol. De communistische planeconomie bleek niet te werken en het land werd armer terwijl de economieën  van de kapitalistische landen groeiden. Gorbatsjov had veel kritiek op het beleid van Brezjniv, die het bewind voerde van 1964 t/m 1982. Hij wist dat hij de koers van het beleid radicaal moest wijzigen om een ondergang van de Sovjet-Unie te voorkomen. Geïnspireerd door de economische koerswijziging van China, na de dood van Mao Zedong in 1976, introduceerde hij in 1985 het twaalfde vijfjarenplan met de twee begrippen Perestrojka en Glasnost als centraal uitgangspunt. Met zijn beleid wilde hij een meer transparante overheid en meer vrijheid van meningsuiting. Volgens zijn beredenering zou het volk niet betrokken zijn bij de staat en het bestuur, als zij geen zicht had op het beleid en het handelen va de overheid. Om de economie weer op gang te krijgen stond Gorbatsjov onder andere toe dat particuliere bedrijven zelf de productie mochten bepalen aan de hand van de vraag naar hun goederen. Verder werd het blijven ondersteunen van failliete bedrijven een halt toegediend (Gidadhubli, 1987 & Water, 2004))                                                                                                        Het beleid van Gorbatsjov bleek naderhand enorme gevolgen te hebben op zowel mondiaal als nationaal niveau. Zo verbeterde de relaties met het Westen en werd er een akkoord bereikt met de Verenigde Staten over het beëindigen van de wapenwedloop. Gorbatsjov kreeg zelfs in 1990 de Nobelprijs voor de Vrede. Dit werd echter niet op prijs gesteld binnen de Sovjet-Unie, omdat de economische hervorming maar niet wilde lukken. Deze hervormingen faalden doordat binnen de Communistische Partij felle weerstand was vanuit de conservatieve kant omdat zij bang waren hun privileges en toelages kwijt te raken. Tot slot zorgde de nieuwe openheid ervoor dat de bevolking erachter kwamen dat de westerse levenstandaard veel hoger was. Hierbij aansluitend ontstond er een grotere roep tot meer autonomie in veel satellietstaten (Bos, 2005 & Jallard, 2007).                                       Veel Russen zijn van mening Gorbatsjov door zijn politiek de Sovjet-Unie naar de ondergang heeft geleid. Echter zijn het juist de conservatieve bureaucraten geweest die de perestrojka saboteerden. Hierdoor kon de economie niet voldoende hervormt worden en bleef de situatie erbarmelijk slecht. Dat de Sovjet-Unie uiteindelijk uit elkaar viel met de onafhankelijkheidsverklaringen van de staten is ook niet te wijten aan hem. Het was namelijk nog mogelijk dat de Unie kon worden doorgestart als in 1991 het Nieuwe-Unieverdrag, waarbij veel staten meer autonomie kregen, ondertekend kon worden. Maar op dat moment werd er een coup gepleegd door conservatievellingen waardoor deze nooit ondertekent werd en de Unie daadwerkelijk ten dode opgeschreven was (Bos, 2005 & Jallard, 2007).

Door Bartjan van Agten 10683011.

Literatuurlijst:

Bos, M. (2005). Gorbatsjov en het einde van de Sovjet-Unie. Historisch Nieuwsblad. Via: http://www.historischnieuwsblad.nl/nl/artikel/6548/gorbatsjov-en-het-einde-van-de-sovjet-unie.html

Gidadhubli, R. G. (1987). Perestroika and Glasnost. Economic and Political Weekly, 784-787.

Jallard (2007). Gorbatsjov, Glasnost en Perestrojka. Via: http://mens-en-samenleving.infonu.nl/politiek/1843-gorbatsjov-glasnost-en-perestrojka.html

Water*, M. V. D. (2004). Russian drama and theatre in education: Perestroika and Glasnost in Moscow theatres for children and youth. Research in drama education9(2), 161-176.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s