De Russische roep om mijn waardevolle euro’s

Het is half januari 2015 als ik op Facebook een berichtje krijg van Rodion, een jonge Rus in wiens studentenhuis ik twee jaar eerder logeerde. ‘Do you (or maybe your friends) have any business in Netherlands? Maybe you know any demand (for some goods or services) that could be compensated with Russian supply or vice-versa,’ schrijft hij onder meer. Later dit jaar schrijft hij me nog drie keer. ‘Or are you afraid of the sanctions,’ mailt hij me deze zomer. Hij ziet in mij en mijn munt een goed zakenpartner.

Op het moment dat hij het eerste berichtje stuurt is mijn euromunt flink meer waard dan zijn roebel. Een maand eerder gingen beelden de wereld over van Russen die gretig hun buitenlandse valuta uitgeven in elektronicawinkels, terwijl de wisselkantoren nieuwe matrixborden inslaan: twee cijfers voor en twee cijfers achter de komma is niet afdoende als er meer dan 100 roebel voor een euro moet worden betaald, schrijft correspondent Olaf Koens in de Volkskrant. Zover is het nooit gekomen, maar de roebel lag op zijn gat.

De dalende olieprijzen en de westerse sancties worden als oorzaak gegeven voor de economische achteruitgang van de laatste twee kwartalen van 2014. Deze kwamen nog bovenop de kapitaalvlucht die veel rijke Russen naar het buitenland maken en de gevolgen van het feit dat de interne Russische markten gedomineerd worden door (semi-)staatsbedrijven, twee weeffouten die Erik Dirksen in de Russische economie herkent. In deze blogpost zal ik uiteenzetten wat de sancties en de daling van de olieprijzen voor gevolgen gehad hebben op de Russische economie.

Figuur 1: Het Bruto Nationaal Product naast de olieprijsontwikkeling.

Figuur 1: Het Bruto Nationaal Product naast de olieprijsontwikkeling.

“Rusland heeft sinds 2000 sterk geprofiteerd van zowel een stijgende olieprijs als een forse uitbreiding van zijn olieproductie en –export,” schrijft de Rabobank in maart 2015 in een rapport over de Russische economie. Olie is het belangrijkste exportproduct van het land. De gehele Russische economie is gebaseerd op de prijs van dit ‘zwarte goud’, zoals in figuur 1 te zien is: het gaat goed met het bruto nationaal product (GDP) zolang de olieprijs groeit.

In zijn artikel schrijft Erik Dirksen dat bij het opstellen van de begroting Rusland de olieprijs op 100 dollar per vat heeft vastgesteld, dit terwijl op het moment dat hij zijn artikel schreef, de olieprijs slechts 46 dollar per vat betrof. Dit is dientengevolge ook een grote klap voor de Russische begroting.

De roebelmisère van 2014 wordt bovendien versterkt door de eerder genoemde sancties van het westen. De eerste sancties werden in maart 2014 ingesteld tegen personen en bedrijven die op enkele wijze te maken hadden met de annexering van de Krim door Rusland. Later, na onder meer de ramp met vlucht MH17, werd het sanctiepakket van het westen verder uitgebreid. Deze economische boycots van Russische goederen en diensten moeten de economie dusdanig verstoren, dat de Russische overheid een stap terugdoet op het geopolitieke podium en in het bijzonder in de Oekraïne. Dit is tot op heden niet gebeurd, “a senior administration official in the White House admitted that, despite economic indicators showing that the sanctions have crippled the Russian economy, they have not changed the situation in Ukraine and Crimea to date,” schrijft Wang. Bovendien wordt het nationalisme in Rusland er louter door aangewakkerd: “Rather than shake the public’s support for the government, the sanctions have helped the government to mobilize its citizens.”

Het zijn daarnaast niet de Europese sancties tegen Rusland die de Russen het hardst treffen, maar juist de sancties van Rusland tegen de VS en de EU, aldus de Rabobank. In reactie op de westerse sancties, heeft de Russische overheid een importverbod op vrijwel al het voedsel vanuit de VS en de EU doen uitgaan. Dit heeft ertoe geleid dat de binnenlandse producten duurder werden, wat een negatieve invloed heeft gehad op de inflatie: “uiteindelijk steeg de inflatie van 6 à 7% voor de sancties, naar 8 à 9% na de invoering van de sancties en naar 15% in januari 2015 als gevolg van de verdere sancties en de daling van de roebel.”

Op het moment van schrijven krijg ik inmiddels weer 70 roebel voor mijn euro – een wisselkoers die met gemak op de Moskouse matrixborden van Koens past, maar nog niet zaligmakend is. Op hetzelfde moment vorig jaar had ik 50 roebel gekregen, op 16 december 2014, het dieptepunt van de roebelcrisis, was dit 91 roebel. Het ziet er nog altijd niet rooskleurig uit voor Rusland. Zolang het land grotendeels afhankelijk blijft van zijn olie, blijft het BNP meebewegen en zolang de inflatie blijft stijgen, zal Rodion pogingen blijven doen om zaken met mij en mijn euro’s te doen.

 

Dirksen, Erik. “Financieel-economische strijd tegen Poetin.” Atlantisch Perspectief. April 2015. Blz. 20 – 24.

Koens, Olaf. “In Moskou staan tot middernacht rijen bij IKEA.” De Volkskrant. 17 december 2015. Blz. 4.

Molen, Maarten van der. “Leidt de olieprijsdaling tot een financiële crisis in Rusland?” Rabobank. 5 maart 2015.

Wang, Wan. “Impact of Western Sanctions on Russia in the Ukraine Crisis.” Journal of Politics and Law. Vol. 8, No. 2. (2015)

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s