IJdele hoop op democratisering in Rusland. Repressie onder Poetin

Is Rusland een democratie te noemen? Na veertien jaar Poetin is dit volgens onder meer Michael van Herpen niet langer mogelijk. Men spreekt vooral de hoop uit dat Rusland zich gaat ontwikkelen tot een democratie: misschien is Poetin nog geen democraat, maar ontwikkeld hij zich langzaam tot een democratisch leider.(1) Deze hoop op democratisering staat echter haaks op de ontwikkelingen in de jaren onder Poetin. In de veertien jaar dat de voormalig KGB-agent aan de macht is geweest is er sprake van verregaande centralisering van de macht en groeiende vormen van repressie. Door deze ontwikkelingen wordt Poetin in een adem genoemd met dictatoren en autoritaire leiders als Saddam Hoessein, Kadafi, Mubarak en Mussolini.(2) In deze blogpost zal de repressie die het autoritaire regime van Poetin toepast centraal staan.

Het Kremlin heeft een gereedschapskist vol manieren om haar macht in stand te houden. Ten eerste heeft het Kremlin de verkiezingen alle geloofwaardigheid ontnomen. Uitslagen worden vervalst en kandidaten die niet gecontroleerd kunnen worden door het regime wordt de deelneming aan de verkiezingen verboden. Ten tweede zijn er nieuwe wetten op het gebied van NGO’s en anti-extremisme aangenomen die het de civil societies in potentie onmogelijk kunnen maken. Ook al zijn deze wetten op het oog voor andere doelen aangenomen, zijn ze dusdanig ambigue opgesteld dat het voor het regime mogelijk is om elke mogelijke beweging van het volk de grond in te drukken. Voorts zijn er sinds de terugkeer van Poetin als president wetten aangenomen die smaad (of laster) tot misdrijf promoveren, een wet die openbare bijeenkomsten beperkt en een wet die Russen die betrokken zijn  bij kwesties met betrekking tot internationale mensenrechten als (land)verrader kan brandmerken. (3)

Het Russisch parlement heeft ook het internet op de korrel. Er zijn nieuwe limieten op de inhoud van het web. De volgende stap zou de totale controle over sociale netwerken, zoals te zien in China en Iran, zijn. In 2012 werd het zogenaamde verenigd register van verboden informatie (vrij vertaald) opgericht. Deze instantie, gerund door de geheime dienst, houdt toezicht op het internet, met een mandaat om “schadelijke” informatie te verwijderen, zonder dat daarvoor iets van een gerechtelijk bevel nodig is. De beslissing wat “schadelijke” content is, wordt op basis van de hierboven genoemde anti-extremismewet genomen. Belangrijk hierbij te vermelden is dat hier misbruik van wordt gemaakt door elke vorm van dissidentie aan te merken als extremisme. (4)

Vorig jaar, in 2014, ging het Kremlin nog een stap verder op het gebied van internetcensuur. De nieuwe wetgeving maakt het mogelijk om websites op een zwarte lijst te plaatsen, anti-Kremlin sites uit de lucht te halen (voor fictieve overtredingen) en data van internetgebruikers op te slaan.  Verder moet alle data op servers moeten worden opgeslagen binnen de landsgrenzen van Rusland en wordt het voor het Kremlin mogelijk om mee te kijken met online financiële transacties, bloggers te censureren en de beschikbaarheid van openbare wifi te beperken. Verder is de Russische regering bezig met wetgeving betreffende een kill switch, de mogelijkheid om het internet in Rusland (tijdelijk) onbeschikbaar te maken. Deze wetgeving gaat overigens pas in 2016 in. (5)

Duidelijk mag zijn dat repressie door het regime van Poetin een feit is, de hierboven uiteengezette wetgeving is stuk voor stuk geschikt om het tegenstanders van het regime moeilijk, zo niet onmogelijk, te maken. In plaats van een ontwikkeling naar democratie valt er op het gebied van wetgeving die te maken heeft met vrijheid van meningsuiting een omgekeerde trend waar te nemen: de autoritaire staat versterkt haar gezag ten koste van het volk. De hoop op democratisering lijkt dan ook ijdel, daar waar het Kremlin haar autoritaire macht slechts consolideert door wetten aan te nemen die verre van democratisch van aard zijn.

Noten

  1. o.a. C. Caldwell, ‘Putin and his Timely Lessons for Western democrats’, financial times (30 september 2011) en J. Heilbrunn, ‘In Defense of Vladimir Putin’, The National Interest (5 oktober 2011)
  2. M.H. van Herpen,  Putinism: The Slow Rise of a Radical Right Regime in Russia (New York 2013) p 1-3.
  3. L. Shevtsova, ‘Forward to the Past in Russia’, Journal of Democracy 26.2 (2015), p 22-36, aldaar 30-33.
  4. Ibidem, 30-33.
  5. N. Duffy,’Internet freedom in Vladimir Putin’s Russia: The noose tightens’,  American Enterprise Institute (12 January 2015)    https://www.aei.org/publication/internet-freedom-vladimir-putins-russia-noose-tightens/ (geraadpleegd op 14-11-2015)
Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s