Een desastreus nalatenschap: kernproeven door Rusland op Kazachs grondgebied.

kazachstaanKaart van Kazachstan. Bron: quick2travel.nl

Soviets put on a impressive show”, luidde de kop van het artikel van Mary Manning en Alun Anderson in 1988. Het gaat hierbij om de toentertijd veel voorkomende nucleaire testen die werden uitgevoerd in een ogenschijnlijk verlaten gebied in het tegenwoordige onafhankelijke Kazachstan (Manning: 1988). Niets bleek minder waar. In 1949, toen de koude oorlog gaande was, leek deze strijd steeds ‘warmer’ te worden. Om voorbereid te zijn op wat zou kunnen komen, namelijk een nucleaire oorlog, was het voor Rusland noodzakelijk om nucleaire tests uit te voeren (Brandt Corstius 2015: 26:20). Er werd gekeken naar de invloed van de kernexplosies op objecten, zoals voertuigen in de omgeving, maar ook dieren werden hierbij gebruikt. Een leeg gebied werd zo opgevuld met proefobjecten. In dit geval werd echter gekozen voor een bewoond gebied in het oosten van Kazachstan, Semipalatinsk. “De bewoners van Semipalatinsk werden zelfs aangemoedigd om in openlucht de paddenstoelvormige wolk te bewonderen na een kernexplosie (Staes: 2001). De ogenschijnlijke pracht en praal maakte plaats voor een enorme milieuramp.
Tegenwoordig zijn de effecten nog zichtbaar. Waarom is ervoor gekozen om de kernproeven in een bewoond gebied uit te voeren, terwijl er in Rusland duizenden vierkante kilometers onbewoond gebied bestaan? Aan de hand van enkele analyses zal ik nagaan welke gedachte mogelijk een rol heeft gespeeld in deze beslissing.

vzryv

Kernexplosie SemipalatinskBron: nbgazeta.ru

Between 1949 and 1989, 456 nuclear tests, including 340 underground and 116 atmospheric tests, were conducted at Semipalatinsk Test Site facilities” (Cherepnin: 1997). Het gaat om een oppervlakte van 20.000m2, wat de helft is van Nederland (Brandt Corstius 2015: 25:20). De kracht en verspreiding van de explosies werd onderschat. De kernproeven hadden een enorme invloed op de omgeving en waren vergelijkbaar met de welbekende kernbommen die gebruikt werden bij de bombardementen van Hiroshima en Nagasaki in Japan aan het eind van de Tweede Wereldoorlog. Maar liefst 70 km verderop “ontstonden er scheuren in de muren van de huizen en waaiden de daken eraf” (Ibid: 26:03). De natuur werd weggevaagd en mensen in de directe omgeving werden, toentertijd onbewust, getekend voor het leven.

Het duurde even voor duidelijk werd dat de kernproeven eeuwige gevolgen zouden hebben, namelijk door de vrijkomende radioactiviteit. Verschillende ziektes, maar ook verminkingen bij pasgeboren kinderen, werden in verband gebracht met de kernproeven. Minstens 200.000 mensen werden ziek, velen stierven en afwijkingen bij baby’s kwamen veelvuldig voor (Ibid: 34:23). In 1989 werd de Neveda-Simipalatinsk beweging opgericht uit protest tegen de kernproeven. Deze partij beschuldigde de Sovjet-Unie van het verbergen van de bekende consequenties (Lysenkov: 1989). Twee jaar later, na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie in 1991, werd Kazachstan een onafhankelijke staat en werden de kernproeven stopgezet. Hierdoor leek de voormalige Sovjet-Unie met de ramp weg te komen.

In het artikel Human Suffering Effects of Nuclear Tests at Semipalatinsk wordt een onderzoek beschreven naar de invloed die de testen hebben en in het specifiek op de gezondheid van mensen uit de omgeving. Hierin wordt gesteld dat de nucleaire testen vergelijkbaar waren met de bommen die op Hiroshima en Nagasaki terecht kwamen. Het onderzoek werd gedaan op basis van enquêtes in de omgeving, tussen 2002 en 2004, rondom de mogelijke verhouding tussen de kernproeven en een gezondheidsproblemen (Kawano 2006: A.210). “On average, 70% of the residents (424 persons) strongly recognize a causal relationship between their bad health condition and the nuclear tests” (Ibid: A214). Uit het onderzoek blijkt ook dat de bewoners van de omgeving van Semipalatinsk nog steeds kampen met de nasleep van de proeven. Symptomen komen overeen met mensen rondom de bombardementen in Japan.

Nu, ruim 26 jaar na de laatste kernproeven, zijn de gevolgen nog steeds merkbaar. Jelle Brandt Corstius brengt het aspect in de derde aflevering van zijn programma ‘Grensland’ naar voren. Wanneer hij een bezoek brengt aan het gebied wordt hem meermaals duidelijk gemaakt dat hij niets van de grond mag oprapen. “Trek meteen je schoenbeschermers aan”, wordt er gezegd. Straling wordt er nog veelvuldig gemeten.

imgres

Kraters Semipalatinsk vanuit de lucht. Bron: Anatoly Ustinenko

De Kazachse bevolking kampt met de erfenis van de Sovjet-Unie en de nasleep zal nog velen jaren voortduren. Volgens Jelle Brandt Corstius blijft het een raadsel dat er gekozen is voor deze streek, aangezien het bekend was dat er mensen woonden. Maar zoals Bart Staes aangeeft bestaat er hierbij mogelijk een achterliggende gedachte. Het is mogelijk een manier geweest om de effecten van de straling op mensen in kaart te kunnen brengen. Dat er gekozen is voor een bewoonde plek, krijgt zo opeens meer lading. De Kazakken waren dus mogelijk onbewust proefkonijn en zullen dat nog jaren blijven. Het zal mogelijk nog eeuwen duren voordat de gevolgen volledig verdwenen zijn.

 

Bronnenlijst:

Brandt Corstius, Jelle

2015   Kazachstan: de achtertuin. Grensland aflevering drie. Zondag 20 September, VPRO, Nederland 1.

Kawano, N. et al.

2006   Human Suffering Effects of Nuclear Tests at Semipalatinsk, Kazakhstan: Established On the Basis of Questionnaire Surveys Res., 47, Suppl., A209–A217.

Lysenkov, V.

1989    Campaign to close Semipalatinsk. Soviet nuclear tests. Nature Publishing Group

Manning, M en Anderson, A.

1988   Soviets put on impressive show, Moscow and Washington, Nature vol. 335, 22 September, p. 291, Peer Reviewed Journal. Cengage Learning, Inc.

Staes, B.

2001     Semipalatinsk – gevolgen van 40 jaar kernproeven bedreigen Kazachstan: http://www.bartstaes.be/nl-BE/artikel/persbericht/semipalatinsk-gevolgen-van-40-jaar-kernproeven-in-bedreigen-kazachstan/23984, geraadpleegd op 13 november 2015.

Yuriy Cherepnin,

1997    “Conversion of the Semipalatinsk Test Site,” presentation at international conference on nonproliferation problems, Kurchatov, Kazakhstan, September 1997.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s