Mensenrechtenschending door invoering van de anti-homopropagandawet in Rusland

Op 29 juni 2013 is er in Rusland een wet aangenomen die propaganda van ‘niet-traditionele relaties’ onder minderjarigen strafbaar stelt (1), aangeduid door veelal Westerse media als de anti-homopropagandawet. Onder ‘niet-traditionele relaties’ wordt onder andere een homoseksuele relatie verstaan. Echter, homoseksualiteit is in Rusland sinds 1993, twee jaar na het uiteenvallen van de Sovjet Unie, niet meer illegaal (2). Desalniettemin is er in Rusland sprake van een grote mate van homofobie onder de bevolking. Door deze wet kunnen demonstraties van ‘Lesbiennes, homo’s, biseksuelen en transgenders’ (LHTB) organisaties (3) strafbaar worden gesteld, is het verboden voorlichting te geven over homoseksualiteit, de regenboogvlag te tonen of af te drukken en informatie via het internet te verstrekken over ‘niet-traditionele relaties’ (4). Er is (internationaal) veel kritiek geuit op deze wet door onder andere enkele internationale LHTB-organisaties, Amnesty International en enkele Russische en buitenlandse beroemdheden (5). Deze wet beperkt de rechten van LHBT’s in Rusland. De vraag of deze wet in strijd met internationale fundamentele mensenrechten is een interessant vraagstuk dat ik hieronder tracht te beantwoorden.

Voordat de anti-homopropagandawet in 2013 werd ingevoerd was er in een tiental verschillende Russische regio’s een wet met soortgelijke strekking al op regionaal niveau aangenomen en in werking getreden in de verschillende regio’s tussen 2006 en 2013 (6). In 2013 werd de nationale wet met het verbod op propaganda van ‘niet-traditionele relaties’ aangenomen.

De anti-homopropagandawet is opgenomen in artikel 6.21 van het Wetboek van administratiefrechtelijke strafbare feiten. Deze wet verbiedt propaganda van niet-traditionele relaties onder minderjarigen. Onder propaganda wordt in deze wet verstaan het vertrekken van informatie aan minderjarigen die gericht is op het bevorderen en het verheerlijken van niet-traditionele seksuele relaties of gedragingen (7). Het doel van deze wet is het herstellen van ‘traditionele waarden’ in Rusland, waarden als de kerk, het huwelijk en het gezin en de bescherming van kinderen en jeugdigen (8). Op het overtreden van deze wet staat een boete van 4000 tot 5000 roebels voor individuen en voor het verspreiden van dit soort propaganda via het internet of de media staat een boete ter hoogte van 50.000 tot 100.000 roebel (9). Voor ambtenaren met een publieke functie en organisaties liggen de boetes nog hoger.

Hoewel de wet geen verbod inhoudt op homoseksuele relaties betoogt (onder andere) het COC dat deze wet een schending is van enkele fundamentele mensenrechten, zoals vrijheid van meningsuiting, het verbod op discriminatie, het recht op vergadering en het recht op bescherming (10). Rusland is lid van de Raad en Europa en is daarmee gebonden aan het Europese Verdrag voor Rechten van de Mens (EVRM). In 2010 heeft het Europese Hof voor de Rechten van de Mens Rusland een boete opgelegd vanwege discriminatie van homoseksuelen door het niet toestaan van ‘gay prides’ (11).

In artikel 10 van het EVRM is de vrijheid van meningsuiting opgenomen. Dit artikel omvat ook, zo blijkt uit jurisprudentie, het recht uit te komen voor je seksuele geaardheid en hiervoor begrip voor te zoeken (12). Artikel 11 van het EVRM behandelt de vrijheid van vergadering en vereniging. Het gaat hierbij ook om rechten voor controversiële zaken, die niet worden gesteund door de overheid of door het merendeel van de bevolking. Beperkingen op deze grondrechten zijn alleen toegestaan indien zij bij wet zijn voorzien en noodzakelijk zijn in een democratische rechtstaat in het belang van de nationale veiligheid, het voorkomen van wanordelijkheden en strafbare feiten, de bescherming van de gezondheid of de goede zeden of de bescherming van rechten en vrijheden van anderen. Er moet dus sprake zijn van een legitiem doel en de beperking van het recht moet noodzakelijk en proportioneel zijn.

Homoseksualiteit is, in tegenstelling tot in vele andere landen, niet verboden in Rusland. Echter levert de invoering van de anti-homopropagandawet wet schending op van internationale mensenrechten. De Russische staat heeft een zekere ‘margin of appreciation’, dat is de beoordelingsvrijheid van een nationale staat om internationaal rechtelijke regels na te leven. Echter, deze beoordelingsvrijheid is niet zo ruim dat de onderliggende waarden van het EVRM achterwege kunnen worden gelaten. Beperkingen op de grondrechten moeten noodzakelijk zijn in een democratische rechtstaat. Naar mijn mening valt de anti-homopropaganda wet hier niet onder. Het doel van de wet is het herstellen van ‘traditionele gezinswaarden’ en de bescherming van kinderen. Nu niet vaststaat (of door de Russische overheid is aangetoond) dat ‘homo-propaganda een negatief effect heeft op kinderen en daarnaast ‘traditionele gezinswaarden’ niet ondersteunt, is de beperking op dit grondrecht niet gerechtvaardigd. Uit onderzoek blijkt juist dat openlijke discussie en publiek debat over ‘niet-traditionele relaties’ of homoseksuele relaties positief bijdraagt aan sociale integratie en een positieve invloed heeft op de volksgezondheid (13) (14). Het feit dat de boete voor het overtreden van dit artikel via internet of media hoger ligt dan bij overtreding op aan andere manier heeft aan dat de politiek en de wetgever de kracht van de media niet onderschat. Door invoering van deze wet worden de artikel 10 en 11 van het EVRM door Rusland geschonden.

Bronnen:

(1) The Code of Administrative Offenses, Article 6.21: ‘Promotion of Non-Traditional Sexual Relations to Minors’, 30 juni 2013, http://pravo.gov.ru:8080/page.aspx?50556 (site geraadpleegd op 14 november 2015).
(2) ARTICLE 19, Russia: Federal laws introducing ban of propaganda of non-traditional sexuel relationships, Legal analysis, Juni 2013.
(3) LHBT organisaties zijn organisaties die lesbiennes, homo’s, biseksuelen en transgenders steunen.
(4) Human Dignity Trust, Russia: the anti-propaganda law, 24 april 2014.
(5) ‘VN: Rusland moet antihomowet afschaffen’, Volkskrant, 5 februari 2015, http://www.volkskrant.nl/leven/vn-rusland-moet-antihomowet-afschaffen~a3590989/ (site geraadpleegd op 15 november 2015).
(6) ARTICLE 19, Russia: Federal laws introducing ban of propaganda of non-traditional sexuel relationships, Legal analysis, Juni 2013.
(7) Human Right First, Convenient Targets, the Anti-”Propaganda” Law & the Threat to LGBT Rights in Russia, augustus 2013.
(8) ‘Rusland verbiedt ‘homopropaganda’’, NRC, 11 juni 2013, http://nos.nl/artikel/517010-rusland-verbiedt-homopropaganda.html (site geraadpleegd op 15 november 2015).
(9) The Code of Administrative Offenses, Article 6.21: ‘Promotion of Non-Traditional Sexual Relations to Minors’, 30 juni 2013, http://pravo.gov.ru:8080/page.aspx?50556 (site geraadpleegd op 14 november 2015).
(10) COC, Wet met de anti-homowet, http://www.coc.nl/dossier/rusland (site geraadpleegd op 15 november 2015).
(11) BBC, European court fines Russia for banning gay parades, 6 maart 2012, http://www.bbc.com/news/world-europe-11598590 (site geraadpleegd op 15 november 2015).
(12) EHRC 2011/6, Case of Alekseyev v. Russia, 21 oktober 2010, http://hudoc.echr.coe.int/eng#{%22fulltext%22:[%22alekseyev%22],%22documentcollectionid2%22:[%22GRANDCHAMBER%22,%22CHAMBER%22],%22itemid%22:[%22001-101257%22]}, (site geraadpleegd op 15 november 2015).
(13) EHRC 2011/6, Case of Alekseyev v. Russia, §86, 21 oktober 2010, http://hudoc.echr.coe.int/eng#{%22fulltext%22:[%22alekseyev%22],%22documentcollectionid2%22:[%22GRANDCHAMBER%22,%22CHAMBER%22],%22itemid%22:[%22001-101257%22]}, (site geraadpleegd op 15 november 2015).
(14) Annual report of the United Nations High Commissioner for Human Rights and report of the Office of the High Commissioner and the Secretary-General, Discrimination and violence against individuals based on their sexual orientation and gender identity, § 60-63, 4 mei 2015.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s