Minderheden in het Grensland

Oekraïne heeft een bijzonder etnografisch verleden: van Turkse volkeren tot Oost-Slaven tot Habsburgers hebben zich er gevestigd. Vorig jaar stelde Poetin nog dat “Oekraïners en Russen praktisch hetzelfde volk” zijn (Huffington Post 2014). In Oekraïne hebben vele volkeren geleefd – Polen, Asjkenazische Joden, Krim-Tataren –, maar het multi-etnische karakter heeft door de jaren heen heel wat klappen opgelopen (Jansen 2014).

In de Tweede Wereldoorlog viel Hitlers Wehrmacht de Oekraïense Sovjetrepubliek binnen, voornamelijk om de Endlösung te volbrengen. De werkwijze van de ‘Holocaust door kogels’, zoals de massavernietiging in Oekraïne is gaan heten, wordt het meest duidelijk in het geval van Babi Jar, een ravijn bij Kiev. Bij dit ravijn zouden de nazi’s Joden op een rij zetten om ze vervolgens dood te schieten. Bij deze executies hielpen ook lokale Oekraïners. Dat was niet ongebruikelijk: tienduizenden Oekraïners werden zogenaamde Hilfswillige (vrijwillige assistenten) voor de Duitsers – vaak omdat het enige alternatief een strafkamp was (Jansen 2014).

Ook vanuit eigen land werd een strijd tegen multi-etniciteit geleverd. Stepan Bandera, de leider van de OUN (Organization of Ukrainian Nationalists), zocht met zijn nationalistische beweging samenwerking met de Duitsers; de nazi’s werden gezien als katalysator voor positieve Europese verandering (Marples 2006). Op 30 juni verklaarde de groep Oekraïne onafhankelijk. Op 3 juli wordt aangekondigd dat Oekraïne nu deel is van de nieuwe Europese orde – ondergeworpen aan Hitler. Hitler was het hier zelf niet mee eens en liet vervolgens Bandera en vele andere leden gevangennemen of executeren. Later heeft de UPA, het leger van de OUN (ditmaal zowel tegen gekeerd nazi’s als tegen Sovjets), tussen 1943 en 1944 tienduizenden Polen vermoord, om de toekomstige Oekraïense staat te zuiveren van mensen van niet-Oekraïense etniciteit (Marples 2006).

Ook buiten de Tweede Wereldoorlog werd tevens het multi-etnische karakter van Oekraïne sterk ondermijnd: onder het bewind van de Sovjet-Unie werden de oorspronkelijke Moslimbewoners van de Krim, de Krim-Tataren, verbannen naar Centraal-Azië (Williams 2002). In de laatste jaren van de Sovjet-Unie is de helft van de verbannen Tataren teruggekeerd naar een overweldigend Slavische Krim. Overigens is dit niet de eerste poging geweest om de etnische minderheid te verdrijven: in 1783 annexeerde het Russische Keizerrijk de Krim, waarna gewelddadige koloniale overheersing hen bijna tot uitsterven bracht (Williams 2002). De minderheid op de Krim was vroeger een meerderheid: vóór de hierboven genoemde annexatie maakten de Tataren nog voor 80% deel uit van de populatie op de Krim – dat percentage is gedaald naar 13.6% in 2012 (Wilson 2013). Dit percentage dreigt overigens nog verder te dalen: sinds de Russische annexatie van de Krim vluchten veel Tataren naar het Westen van Oekraïne vanwege de wrange historische nasmaak die zij hebben overgehouden aan de Russen (Trukhan 2014).

Tegenwoordig kent Oekraïne voornamelijk een grote Russische minderheid – andere minderheden vallen onder de 1% van volledige populatie. Een ‘positieve’ noot: de Russische minderheid wordt niet bedreigd en vult alleen maar aan – in tegenstelling tot alle andere minderheden.

Bronnen

Huffington Post (2014) “Putin Says Russians And Ukrainians ‘Practically One People’” http://www.huffingtonpost.com/2014/08/29/putin-ukraine_n_5735454.html

Geraadpleegd op 15 november.

Jansen, M. (2014) Grensland. Een geschiedenis van Oekraïne. Amsterdam: Van Oorschot

 

Marples, D. R. (2006) “Stepan Bandera: The resurrection of a Ukrainian national hero.” Europe-Asia Studies, Vol. 58(5), pp 555-566

Minority Rights (2015) “Ukraine” http://minorityrights.org/country/ukraine/

Geraadpleegd op 15 november.

Trukhan, V. (2014) “Crimeas Tatars flee for Ukraine far West”

https://uk.news.yahoo.com/crimeas-tatars-flee-ukraine-far-west-205336651.html#TdM2S04

Geraadpleegd op 15 november.

Williams, B. G. (2002) “The Hidden Ethnic Cleansing of Muslims in the Soviet Union: The Exile and Repatriation of the Crimean Tatars.” Journal of Contemporary History, Vol. 37 (3), pp 323-347

Wilson, A. (2013) “The Crimean Tatars: A Quarter of a Century after Their Return.” Security and Human Rights, Vol. 24, pp 418-431

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s