Verkeerde tijd, verkeerde plaats

DSC_0434-MIX

Terwijl de zon en het hoge luchtvochtigheidspercentage ervoor zorgt dat er een ziedende hitte rondom Kazan neerdaalt, zit uw buitenlandcorrespondent in de bus die vanuit hartje centrum, door quasi van de buitenwereld afgesloten dorpjes richting de Temple of All Religions rijdt. Het is de laatste dag in Kazan – een stad met vele hoogtepunten, waarvan ik het summum tot op heden nog niet heb kunnen bezoeken. De extreme warmte en het overmatig zweten neem ik op de koop toe: ik moet er zal naar de architectonische trekpleister aan de oever van de Wolga. Na een uur rijden over het haast smeltende asfalt, arriveert de bus bij het enige kleurrijke geheel in de wijde omgeving: The Temple of All Religions.

Maar is Rusland wel de juiste plek voor een Temple of All Religions? Een Rusland waarin vrijheid van Godsdienstuiting niet het hoogste goed lijkt te zijn. Voorbeelden hiervan zijn te vinden in de stad Simferopol, op de Krim. Het schiereiland hoorde jarenlang bij Oekraïne, maar staat sinds maart 2014 de facto onder Russisch gezag. Volgens de Russische wet moet iedere kerkgemeenschap zich laten registreren bij de autoriteiten: dit is gebeurd, maar geen enkele gemeenschap is goedgekeurd en wordt dus niet officieel erkend.[1] Daarnaast hebben een aantal Europarlementariërs bekeken hoe het met de Godsdienstvrijheid gesteld staat buiten de Europese unie: hierin was een negatieve hoofdrol weggelegd voor Rusland. De grote Russisch-orthodoxe kerk heeft een sterk bevoorrechte status in het gehele land. Hier lijnrecht tegenover staan de scherpe maatregelen jegens Moslims en Christelijke minderheden.[2] 

Zoals Myroslaw Tataryn in zijn onderzoek naar religieuze vrijheid in Rusland opmerkte, was het land in 1990, vlak na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie goed onderweg naar een staat waarin religievrijheid geen enkel probleem vormde. Rusland wilde zich ontwikkelen naar Westers staatsmodel, waarin religievrijheid en tolerantie als bouwstenen van de samenleving werden zien. “So clear were the directions in the early years of postsoviet Russia that one commentator confidently declared: ‘The prospects for Orthodox Christianity to become the official religion in Russia are virtually nonexistent” (Tataryn 2014: 3). Een aantal jaren later bleek dit niet te werken en werd de Russisch-Orthodoxe kerk als essentieel onderdeel gezien binnen iedere religie (Ibid.: 4).

Al met al kunnen we wellicht stellen dat bij het starten van de bouw van de tempel in 1992, het in die tijdsgeest een logisch ideaal was: waar zelfs de Doema het mee eens was. Het Rusland van toen was er van overtuigd dat er een vrijheid van religie mogelijk was. Deze Westerse visie op het beleid van religievrijheid hield echter niet lang aan, waardoor de Temple of All Religions in het huidige Rusland een misschien wat uit de toon vallend tafereel is. De tempel lijkt symbool te staan voor een tolerant Rusland, maar de actualiteiten doen anders vermoeden. Om religie te gebruiken voor de naam van deze tempel vind ik discutabel: hiermee wordt een tolerant beleid gesuggereerd, waarvan in de verste verte geen sprake in. De naam van dit architectonisch hoogstaande project moet daarom mijns inziens worden gewijzigd in een minder suggestieve versie van een verkondiging van een imaginaire ideologie die uiteindelijk toch gedoemd is te mislukken.

Ernst Spaans

[1] Albert Bos, Schendingen Godsdienstvrijheid in de Krim, Christelijke nieuws vandaag, 16 januari 2015, http://cvandaag.nl/schendingen-godsdienstvrijheid-de-krim/ (website geraadpleegd op 14-11-2015)

[2] A. de Jong, Godsdienstvrijheid wereldwijd in geding, Spitsnieuws, 3 juni 2015, http://www.spitsnieuws.nl/buitenland/2015/06/godsdienstvrijheid-wereldwijd-in-geding (website geraadpleegd op 15-11-2015)

Tataryn, M. 2001. Russia and Ukraine: Two Models of Religious Liberty and Two Models for Orthodoxy, Religion, State and Society, 29:3, 155-172.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s