De Opkomst van Tuberculose na het instorten van het Sovjetimperium

Gezien mijn interesse in medische geschiedenis in combinatie met epidemische ziekten als tuberculose (tbc) vond ik een aantal ‘picture perfect’ propagandafilmpjes over het USSR medische bestel. Deze opnames toonde blije spelende kinderen en hardwerkende arbeiders, suggererend dat mede dankzij goede zorg zij zo hard konden leren en werken. Toen de Sovjet-Unie begin jaren ’90 uit elkaar viel en in een diepe economische crisis geraakte stonden de voormalige Oostbloklanden al gauw bekend om hun tbc epidemieën. Ik vroeg ik mijzelf af hoe Rusland na het uit elkaar vallen van de Sovjet-Unie om ging met de tuberculose epidemie.

Sovjet tbc-beleid

Medische zorg in de Sovjet-Unie liep jaren voor op het Westen als het ging om vroege opsporing en behandeling van ziekten. Gezondheidzorg was gratis en laagdrempelig. Deze laagdrempeligheid bleek de hoeksteen van het Sovjet gezondheidssysteem. Een letterlijke hoeksteen, want in iedere buurt was een zogenaamde polikliniek, de polikliniek is vergelijkbaar met een gezondheidscentrum van tegenwoordig; er zijn huisartsen en er kan simpel laboratoriumonderzoek gedaan worden. In iedere polikliniek was een röntgen opstelling waarmee jaarlijks een longfoto gemaakt werd in de queeste naar tbc (toen der tijd de gangbare detectiemethode). Preventie was naast vroegtijdige opsporing en behandeling een derde pijler waarop het gezondheidssysteem rustte. Kinderen werden jaarlijks naar zomerkampen gestuurd om voldoende zonlicht tot zich te kunnen nemen, een heel gebruikelijke behandeling in een land wat zelf amper medicijnen ontwikkelde. [1]

Crisis van de jaren ‘90

Na het ineenstorten van de Sovjet-Unie verviel Rusland in een veel diepere economische en medische crisis dan andere Oostbloklanden. [2] De kosten van het gezondheidsstelsel konden niet meer gedragen worden door een trend waarin Russen steeds minder kinderen kregen aan de ene kant en een snel vergrijzende bevolking aan de andere kant. Er zijn grofweg twee grote oorzaken van de tbc-epidemie, ten eerste het ineenstorten van het het screeningssysteem van poliklinieken en sanatoria. De tweede reden voor het hoge aantal transmissies is te wijten aan de economische crisis waarin het land werd gedompeld. Werkeloosheid gaat hand in hand met malnutritie, alcoholabuses en hart en vaatziekten. Endemische ziekten zijn dol op deze cocktail, wat resulteerde in een toename van het aantal tbc lijders. [3,4]

Rusland komt terug

In de recente geschiedenis van Rusland heeft het Russische Ministerie van Volksgezondheid een plan opgesteld waarin er een groot netwerk in Rusland wordt aangelegd van consultatiebureaus tot en met hightech medische faciliteiten. Eigenlijk een systeem wat wij kennen van het Sovjettijdperk. Toentertijd was het een systeem wat zijn tijd ver vooruit was maar door handelsembargo’s niet volledig tot zijn recht kwam. Momenteel gelden er ook handelsembargo’s mede op medische artikelen en moet nog maar blijken of de implementatie tot zijn recht zal komen.[5] Verwacht wordt dat in het jaar 2020 de gehele medische infrastructuur aangepast moet zijn. Zou de tuberculose epidemie tegen die tijd ook weer onder controle zijn? [6]

Conclusie

In deze blogspot heb ik het ineenstorten van de Sovjet-Unie en het opkomen van tuberculose, en resistente vormen daarvan, onderzocht. Hoe je het ook went of keert, vroege screening haalt tbc-lijders vroeg uit de samenleving en kan er een adequate behandeling worden gestart. In de Sovjetperiode was er een goed systeem van screening en behandeling, na het instorten van de USSR verdween de gehele medische infrastructuur en kwam hand in hand met de economische crisis ook het tuberculose probleem weer terug. Momenteel wordt er een vergelijkbaar met het sovjet tijdperk medisch netwerk aangelegd. Of de tbc uitbraak van de jaren 90 te couperen is valt te bezien gezien de huidige sancties die ook de medische sector treft.

Grafiek 1 toont de economische malaise van de jaren ’90 tegen de toename van tuberculose in dezelfde jaren (b). [3] afbeelding

Bronnen;

Artikelen

[1]Friedenberg DS: Sovjet health care system. West J Med 1987 Aug; 147:214-217 (geraadpleegd 5 januari 2016)

[2]WHO 2000a Global tuberculosis control. WHO report 2000. WHO/CDS/TB/2000.275. Geneva: World Health Organization. (geraadpleegd 5 januari 2016)

[3]“Health in financial crises: economic recession and tuberculosis in Central and Eastern Europe” Nimalan Arinaminpathy, Christopher Dye Published 27 September 2010. (geraadpleegd 5 januari 2016)

[4]Leon, D. A., Chenet, L., Shkolnikov, V. M., Zakharov, S., Shapiro, J., Rakhmanaova, G., Vassin, S. & McKee, M. 1997 Huge variation in Russian mortality rates 1984: artefact, alcohol, or what? The Lancet 350, pag.383-388. (geraadpleegd 5 januari 2016)

[5]“Rusland: modernisering en innovatie in de medische sector”Auteur: Innovatie-Attaché Nederlandse ambassade te Moskou (oktober 2014) (geraadpleegd 5 januari 2016)

Internetsites

[6]http://www.ndphs.org///documents/3831/02b.%20Russian_Stratey_NW.pdf “State Program for the Development of Health Care of the Russian Federation in 2013- 2020” (geraadpleegd 5 januari 2016)

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s