Het veranderende beeld van Rusland binnen Europa

Vandaag de dag is het beeld dat Europa heeft van Rusland weer zo negatief als het in ruim twintig jaar niet meer is geweest.
Hoe was het beeld dan in het verleden en hoe heeft het zich ontwikkeld tot hoe het nu is?

Er werd pas echt een beeld gevormd van Rusland in de 15e eeuw. Dit kwam onder andere doordat er verhalen bekend werden over toenemende rijkdom in een land in het oosten en doordat vervolgens de Byzantijnse prinses Zoë in 1472 trouwde met Ivan III. Daarvoor werd dit land vooral gezien als onbekend, ver, gevaarlijk en koud [1]. Maar vanaf het moment dat Ivan III in het huwelijk trad met Zoë, kwamen er Europeanen naar Moskovië, vooral Italianen, om nieuwe kerken en stadsmuren te bouwen. Dit waren een van de eerste contacten van het Westen met Moskovië en vanaf die tijd werd het contact steeds meer uitgebreid[1].

Vanaf de 18e eeuw ontstond er een veel nauwer contact tussen Moskovië en Europa. Dit kwam doordat Peter de Grote aan de macht kwam en hij van mening was dat Europa het grote voorbeeld was voor het toenmalige Rusland. Hij vond de Russische gewoontes en levensstijl nogal achterhaalt en legde de bevolking nieuwe, oppervlakkige veranderingen op, waardoor ze meer op Europa gingen lijken in zijn ogen. Europa begon ook steeds meer interesse te krijgen in Rusland en het beeld dat men in Europa had van Rusland begon te veranderen. Peter de Grote kwam naar Europa en liet zich onderwijzen in zaken die met oorlogsvoering te maken hadden en al deze kennis nam hij mee naar huis. De opvolgers van Peter waren ook geïnteresseerd in Europa, maar meer in de artistieke kant van Europa. Catharina I en Elizabeth I zorgden voor een grote kunstcollectie, bestaande uit Europese meesters, en voor Europese architectuur zoals te zien in Sint- Petersburg [1].

Maar in 1812 kreeg Rusland het aanzien wat ze na de val van de Sovjet-Unie weer beetje bij beetje terug kregen. Dit kwam doordat ze Napoleon versloegen en hiermee het einde inluidde van de macht van Napoleon. Rusland werd ‘de bevrijder van Europa’ [3] genoemd en in 1815 werd op het Congres van Wenen de Heilige Alliantie gevormd en kwam er een ‘concert van Europa’. Dit zorgde voor een intensievere samenwerking tussen Rusland en Europa. In deze eeuw gaat Rusland echter ook op zoek naar het eigene, onder invloed van de Verlichting. Zo ontstaat er een tweedeling in Rusland tussen mensen die vinden dat het voorbeeld van Europa moet worden gevolgd en mensen die vast willen houden aan ‘echt’ Russische waarden. Tot het begin van de 20e eeuw weet Rusland zich goed te handhaven in het ‘concert van Europa’. Ze gaan verschillende allianties aan met westerse landen en doen net zo goed mee aan de imperialistische praktijken van de andere Europese landen[2].

Aan het begin van de 20e eeuw kwam er echter door een revolutie een communistisch bewind aan de macht in Rusland. Dit communisme vertrouwden de Westerlingen echter niet volgens Jacco Pekelder[4]: zij associeerden communisme met sociale chaos en anarchie. Daarnaast was het ook door een revolutie aan de macht gekomen en hadden de communisten de tsarenfamilie vermoord. Tevens wilden ze hun communistische waarden wereldwijd verspreiden, welke tegenover de westerse waarden stonden. Vanaf dat moment schuwde Amerika en Europa Rusland. Rusland kwam nagenoeg alleen te staan in de wereld. Een einde aan deze situatie kwam pas aan het einde van de 20e eeuw met de ineenstorting van de Sovjet-Unie. Europa zag Rusland weer als een mogelijke handels- en onderhandelingspartner. Bekend zijn dan ook de beelden van de Amerikaanse president Clinton met de Russische president Jeltsin die het goed met elkaar kunnen vinden en kunnen lachen om elkaars opmerkingen.

Sinds het presidentschap van Poetin is de sfeer echter weer omgeslagen omdat Poetin zijn wensen niet verbergt met betrekking tot een groot en machtig Rusland. Dit heeft onder andere geleid tot de annexatie van de Krim en de oorlog in Oekraïne.

Bibliografie:

[1] C. Merridale (oktober 2013), Het Kremlin: Een politieke en culturele geschiedenis, Nieuw Amsterdam, 63, 207-2015

[2] P. Caljé en J. den Hollander (2011), De lange twintigste eeuw: van 1870 tot heden,  Unieboek, 175-194

[3] H. Kern (15-09-2015), ‘Rusland en Europa’,  Collegereeks ‘Rusland’ van de UvA te Amsterdam

[4] M. Janssen, Interview: Jacco Pekelder geeft lezing over Koude Oorlog, januari 2014, http://www.historischnieuwsblad.nl/nl/artikel/32491/interview-jacco-pekelder-geeft-lezing-over-koude-oorlog.html, (website geraadpleegt op 27-09-2015)

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s