Poetin VS Ivan

“Een tiran mag intelligent of dom zijn, goed of slecht;
wat ook het geval is, hij is zowel oppermachtig als machteloos,
hij is bevreesd voor samenzweringen, hij wordt gevleid en hij wordt misleid.
De gevangenissen raken vol, de lafhartige huichelaars fluisteren,
en de stilte wordt zo volkomen dat het hart bijna ophoudt te kloppen.”

Het is een koude nacht in Augustus 1530, die nacht joeg de wind zo hard door Moskou dat de klokken van de verlossers kathedraal in het Kremlin vanzelf gingen luiden, aldus volgens de overlevering. Die avond kreeg Vasili 3, na gescheiden te zijn van zijn eerste vrouw Solomonia Saboerova omdat zij geen mannelijke opvolger kon voortbrengen, zijn eerste zoon. Ivan Vasiljevitsj was geboren. (2,3)

Die nacht werd de man geboren die later een grote naam in de Russische geschiedenis zou worden. Maar niet vanwege zijn helden 1daden of de grote veldslagen die hij had gewonnen. Die nacht werd de man geboren die vandaag in de geschiedenis boeken bekend staat als Ivan de verschrikkelijke.
Welke daden , welke gruwelheden heeft deze tsaar van Rusland gepleegd om deze naam te verdienen? Hoe kwam het dat hij tot deze gruwelheden werd gedreven? En schuilde er in Ivan de verschrikkelijke misschien ook een Ivan de goede? (2,3)

Ivans wreedheid, in de laatste tien jaar van zijn heerschappij, werd vooral gemarkeerd door terreur tegen vijanden die eigenlijk geen vijanden waren. Openlijke martelingen, het uitmoorden van halve dorpen, verraad en het opsluiten van onschuldigen (?). (2,3)

Op drie jarige leeftijd in 1533 stierf de destijdse heerser van Moskou en vader van Ivan, Vasili 3, aan de gevolgen van een wond die hij opliep na een jachtpartij. Direct na zijn dood werden door de bojaren, die zicht nooit hadden verzoend met het feit dat niet zij maar Ivan de grote en Vasili 3 heersers waren in Moskou, plannen te maken om de macht over te nemen. Twee ooms van Ivan die aangesteld waren als een van de regenten van Moskou werden doodgehongerd en zijn moeder stierf plotseling in 1538, er gingen geruchten dat ze was vergiftigd.
Op jonge leeftijd kreeg Ivan al te maken met moord, complotten, huichelaars, samenzweringen en misleidingen. Zouden deze gebeurtenissen in zijn verleden naar zijn achterdocht, wreedheid en angst naar zijn jaren waarin hij de naam Ivan de verschrikkelijke heeft ontwikkeld? (2,3)

Als we kijken naar het hedendaagse Rusland spelen macht, intriges, misleiding en corruptie nog steeds een grote rol. Denk alleen maar aan de hoeveelheid moorden op journalisten en politieke tegenstanders van de huidige regering. Een internationaal geruchtmakende moord is die op Anna Politkovskaja, die in 2006 in het trappenhuis van haar appartementencomplex werd vermoord. Politkovskaja werkte voor het blad Novaja Gazeta. Deze krant staat bekend om zijn kritiek op de macht van het Kremlin. De mensenrechten die continu worden geschonden, de corruptie, het werk van de opvolger van de KGB de FSB enz. Anna Politkovskaja is niet de enige journalist van dit blad dat op misterieuze wijze is overleden of vermoord. In het kantoor van dit blad staat een muur waaraan alle foto’s hangen van collega’s die op deze mysterieuze wijze zijn overleden of vermoord. (1,4,5)

Waarom is het hebben van kritiek op Poetin en zijn regering, in Rusland zo gevaarlijk dat het soms

met een leven betaald moet worden? Speelt de angst voor het kwijt raken van macht , die net als bij Ivan de verschrikkelijke een grote rol speelde, hierin een belangrijke rol? En waarom is macht eigenlijk zo belangrijk in Rusland? Heeft dit te maken met het macho imago dat Rusland (of in ieder geval zijn regering) naar het Westen toe graag uitbeeld? (4) Of is deze macho imago juist een gevolg van de angst? Een ander en ook erg interessant detail dat hoogleraar Ellen Rutten mij ten gehore bracht was dat Poetin graag en veel biografieën van Ivan de Verschrikkelijke leest.

De wereld geschiedenis kent natuurlijk veel meer terreur en gruwelijke leiders. In de recente geschiedenis is Hitler in de boeken nog bij geschreven. Maar als we kijken naar de geschiedenis van Rusland en dan vooral de nabije geschiedenis. Kijken wij, en met wij bedoel ik het Westen, vooral naar Stalin. Stalin kennen wij vooral als de communistische leider achter de goelags. (4) Maar een terechte vraag die dhr. Sauer stelde was: Het Westen ziet Stalin vooral als een gruwelijke leider maar daar in tegenstelling ziet Rusland Stalin als een groot en goed leider van het “machtige” Rusland. Is er naast het slechte beeld dat het Westen heeft van Stalin, ook een goede Stalin? En mijn vraag als reactie op de vraag van dhr. Sauer: is het ook echte zo dat de Russische bevolking Stalin ziet als een goed en belangrijke leider uit de geschiedenis van Rusland, of is het een beeld dat de huidige Russische leiders graag willen schetsen naar het Westen? Naar deze vragen zal onderzoek worden gedaan voor in een volgend blog.

Bronnen:

1. Moscow times, Dido Michielsen, 2013

2.Het kremlin een politieke en culturele geschiedenis, C. Merridale, Oktober 2013

3.Iwan de Verschrikkelijke, Jules Koslow, 1962

4.http://dare.uva.nl/document/2/90765, Dr. B.M. De Jong, Februarie 2011

5. http://www.theguardian.com/media/2009/apr/12/newspapers-russia, Luke Harding, 12 April 2009

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s