Over de heroïek en illusie in het tijdperk van Napoleon

De herhaaldelijk beschreven bewondering van de Poolse bevolking voor Napoleon Bonaparte rechtvaardigt het plaatsen van gedenktekens en monumenten. Mocht men echter meer aandacht hebben besteed aan de historische bronnen, dan zal niet alles zo vanzelfsprekend en gegrond meer blijken. Men zou zelfs kunnen stellen dat het Poolse volk vrij weinig aan hem te danken heeft tegen aanzienlijk hoge prijs.

Laten we beginnen met de Poolse legioenen die aan de Franse zijde tegen Oostenrijks streden in Italië. De aanvoerder generaal Dąbrowski en de zijnen geloofden toen blindelings dat de bevrijding van de Italianen van de Bourbons en Oostenrijkers, de vrije doortocht naar Galicië via Hongarije zou garanderen. Het vredesverdrag van Campo Formio (1797) en dat van Lunéville (1801), waarin Napoleon vrede sloot met de Oostenrijkers, betekende echter het einde van de Poolse dromen (Zamoyski; p.264). De legioenen werden ontbonden en naar verschillende fronten gestuurd om voor de fransen strijd te leveren. Het emblematische voorbeeld van de overgave van de Poolse troepen zien wij in de Slag bij Somosierra. Joseph Perez beschrijft de charge van de Poolse cavalerie als een indrukwekkende vorm oorlogvoering – de aanval bleek ook doorslaggevend in de strijd om Madrid (Pérez; p. 393). Ook werden de Poolse cavaleriesoldaten naar Haïti gestuurd om een opstand helpen te onderdrukken (Toussaint Louverture). Degenen die niet aan de gevolgen van tropische ziekten overleden, zijn dan wel overgelopen naar de “vijand”. Samengevat spreekt men van over de 100 000 Poolse soldaten, die voor Napoleon ten strijde trokken, waarvan de meerderheid nooit terugkwam. Bonaparte werd binnen de Poolse kringen ook door velen als een verrader beschouwd.

Door velen werd de affectie voor de Poolse volk echter niet in twijfel getrokken. Zijn geneigdheid zou resulteren in het oprichten van Hertogdom van Warschau (Księstwo Warszawskie), waarin, opmerkelijk genoeg, de Saksische vorst Frederik August tot hertog werd benoemd. Stond het belang van de Poolse onafhankelijkheid bovenaan de agenda van de Franse Keizer? Het ging de Franse keizer eerder voornamelijk om het onderwerpen van de Tsaar Alexander. Het oprichten van Hertogdom van Warschau wordt als een strategische zet in deze richtig beschouwd: de Russische heerser werd schaak gezet want hij zat natuurlijk helemaal niet te wachten op een mogelijk herstel van een onafhankelijk Polen. (Zamoyski; p. 263).

Tenslotte nog een korte anekdote ter illustratie de vermeende belangstelling van Napoleon voor de Poolse zaak. Op 6 december 1806 arriveerde de keizer voor het eerst in Warschau. Je zou verwachten dat een staatshoofd van zulk kaliber de stad in een koets zou binnenrijden, vergezeld door pracht en praal. Niet in dit geval: Bonaparte kwam alléén, onaangekondigd en te paard. Bovendien kwam hij aan in het midden van de nacht en vrijwel onopgemerkt (Jablonski; p.214). Dit voor wat de belangstelling en respect van de keizer voor de Polen betreft.

We kunnen concluderen dat de Franse Keizer Polen hoofdzakelijk als een pion beschouwde op zijn politieke schaakboord. Ondanks het cynische behandeling van de Poolse aspiraties, bleef Napoleon echter vele jaren belangrijk voor de Polen. Want terwijl er in heel Europa de canons, musketten en zwaarden weerklonken, kon er in Polen over de militaire activiteit slechts in de kranten worden gelezen. Dankzij de heldhaftige inzet van de Poolse cavalerie, die in heel Europa met veel aanzien werd beschouwd en beschreven, voelde het volk enige betrokkenheid op het politiek toneel en kon men terugdenken aan de tijden van de glorierijke daden van koning Jan Sobieski.

Bibliografie:
R. Jablonski; „Historie warszawskie nieznane….wstydliwe”; Wydawnictwo Trio; Warszawa 2012
J. Pérez; „Historia de España”; Editorial Crítica; Barcelona 2013
A. Zamohski; „The polish way. A thousand-year of the Poles and their Culture”; John Murray Publishers; London 1987

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s