Een toost op de Slaven

Aan wie zullen we met lof

En zang onze eerste toost uitbrengen?

God behoede ons land en onze natie

En alle Slovenen waar zij ook leven,

Allen broeders, want allen zijn wij zonen

Van dezelfde glorieuze moeder!

“Een Toost” – France Prešeren


De 19e eeuw staat bij velen bekend om de tumultueuze oorlogen en conflicten die het bewustzijn van de volkeren van Europa hebben aangewakkerd. Vooral bij de Slavische volkeren is deze eeuw belangrijk geweest in het ontwikkelen van een verlangen naar zelfbeschikking en onafhankelijkheid na soms eeuwenlang te zijn onderdrukt door de machtigere mogendheden in zowel West, Oost en Zuid-Europa. Ook in Slovenië ging men mee in de romantisch-nationalistische stroming die in die tijd door Centraal en Oost-Europa stroomde.

In Slovenië begint deze ‘nationale ontwaking’ bij de veroveringen van Napoleon Bonaparte in het begin van de 19e eeuw. Met de idealen van de Franse Revolutie trok hij de Slavische gebieden in om zo dezelfde wetten en ideeën van gelijkheid en broederschap in te stellen als die in Frankrijk, maar dezen hadden nog een gevolg voor de provincies van het Franse Rijk: zij leenden zich tevens voor het ontwikkelen van een groter nationaal bewustzijn. Misschien het bekendst is de invloed van Napoleon op Polen, dat zijn onafhankelijkheid probeerde terug te winnen in de chaos van Napoleons veldtochten richting het Oosten, maar ook op de Balkan deed Napoleon stof opwaaien.

Slovenië, wat tot dusver nooit een onafhankelijke staat was geweest, floreerde onder Napoleontische overheersing als deel van de zogenaamde ‘Illyrische Provincies’, die bestonden uit het hedendaagse Slovenië, Kroatië en Montenegro. De hoofdstad Ljubljana zag in de korte vier jaar onder Napoleon veel veranderingen plaatsvinden; zo zorgden de door Frankrijk ingestelde wetten voor talrijke hervormingen op het gebied van recht, onderwijs en staatsinrichting, waaronder het invoeren van een belastingstelsel, de dienstplicht en de overkoepelende Code Civil[1].

De belangrijkste hervorming was echter een revisie van het contemporaine schoolsysteem in Slovenië onder de keizerlijke Franse administratie. De eerste universiteit in Slovenië opende haar deuren in 1810 en al gauw ontstond er een groeiende interesse in het bestuderen van de eigen taal. Mede hierdoor hebben Sloveense taalkundigen de Franse autoriteiten weten te overtuigen dat de taal die in de Illyrische Provincies werd gesproken een aparte taal was, namelijk het Sloveens. Zij drongen aan om het onderwijs dus ook in het Sloveens te geven en hun verzoek werd spoedig ingewilligd toen in 1811 het Sloveens als officiële taal werd ingesteld samen met het Frans, Italiaans en het Duits.

Hoewel de Illyrische Provincies maar 4 jaar bestonden, heeft het de basis voor het Sloveens nationale bewustzijn door de 19e eeuw heen gelegd.  Op basis van deze geschiedenis worden ideeën over een aparte Sloveense taal en cultuur verder ontwikkeld ten tijde van de grote nationale ontwakingen in het midden van de 19e eeuw door intellectuelen als Matija Čop en de groot vaderlandse dichter France Prešeren. Prešerens gedicht Zdravljica (Een Toost), waarin hij de idealen van de Franse revolutie aanhaalt en zelfbeschikking van Slovenen en Slaven prijst[2], is het huidige volkslied van Slovenië, en Čop geldt als één van de eersten die de mogelijkheid erkent voor het ontwikkelen en bestaan van een onafhankelijke Sloveense taal en cultuur. Samen streden zij voor de modernisatie van het Sloveens en het creëren van een hoge literaire cultuur[3].

Portret van France Prešeren door Anton Čeh, mid-twintigste eeuw.

Portret van France Prešeren door Anton Čeh, mid-twintigste eeuw.

Pas ten tijde van het Revolutiejaar 1848 begon men de benaming ‘Slovenija’ te gebruiken nadat dit voor politieke redenen was geopperd door nationalisten, en hiermee ontstond tevens het idee van de Slovenske dežele, ofwel een Groot-Slovenië, wat leidde tot het stichten van een politieke beweging die streed voor gelijkstelling van het Sloveens en het samenvoegen van alle delen van de Slovenske dežele in één provincie. Dit bleek echter onsuccesvol door het harde optreden van Oostenrijk-Hongarije en de beweging raakte al gauw zijn politieke aspiraties kwijt, hoewel het tot aan de Eerste Wereldoorlog belangrijk bleef voor de Sloveense nationale beweging. Zo kwam uiteindelijk de eerste officiële erkenning van Slovenië als staat in 1918, toen het deel ging uitmaken van het Koninkrijk van Slovenen, Kroaten en Serven, en als onafhankelijke staat toen het zich afscheidde van Joegoslavië in 1991.

[1] Onbekend, ‘Illyrian Provinces’, Republic of Slovenia Government Communication Office, http://www.ukom.gov.si/en/projects/archive_200th_anniversary_of_the_illyrian_provinces/provinces_illyriennes_1809_1813

[2]Onbekend, ‘Zdravljica full lyrics’, http://www.nationalanthems.info/si_’.htm

[3] Trencsényi, B. Janowski, M. Kopecek, M. Baár, M. Falina, M. „A History of Modern Political Thought in East Central Europe: Negotiating Modernity in the ‘Long Nineteenth Century’”. Oxford University Press, Oxford (2016). P. 173. Via https://books.google.nl/books?id=gOXnCwAAQBAJ&dq=Matija+%C4%8Cop&hl=nl&source=gbs_navlinks_s

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s