De hypocrisie van het Nederlandse perspectief over de Russische geschiedcultuur

Vandaag de dag is er weinig dat Rusland als land verenigt. Het land heeft een officiële taal en een rechtssysteem, maar beiden zijn meer schijn dan werkelijkheid. Burgers in Rusland spreken verschillende talen en het rechtssysteem is niets behalve corrupt (Dzyadko, 2011). Verder zwicht het land onder economische sancties, opgelegd door het Westen met de VS als hoogste rechter, terwijl het onder leiding van Vladimir Poetin probeert om de neo-imperialistische weg die het heeft ingeslagen door te zetten. Dit kan niet zonder een verenigd Rusland in Poetins kielzog. Het land wordt verenigd, volgens Dzyadko (2011) met geschiedenis de als “unifier” van Rusland. Poetin speelt hierin de (zelfbenoemde) hoofdrol: hij ziet zichzelf als een historisch figuur, die als het ware met iedere stap die hij zet nieuwe geschiedenis schrijft (Dzaydko, 2011). Onder Poetin heeft de staat de nationalistische cultuur aangesteld als het belangrijkste thema van de nieuwe geschiedpolitiek. Deze aanpak is de kern van de “nieuwe Russische ideologie”, die met Poetins opkomst mee is ontstaan. Door middel van deze ideologie wordt Poetins voorkeur van een neoimperialistische houding in de geopolitiek en zijn (bijna) absolute macht – en die van zijn partij, Verenigd Rusland – gerechtvaardigd (Koposov, 2011).

Rusland is wellicht niet het enige land dat zich schuldig maakt aan het symboliseren van een oorlog ter verrijking van nationalistische gevoelens. Er zijn zekere overeenkomsten met de geschiedpolitiek in Westerse landen. Waar Rusland over de “Grote Vaderlandse Oorlog” propageert, propageert de VS dezelfde oorlog als “The Good War” , terwijl een oorlog als de Vietnamoorlog in de luwte wordt gelaten (van Vree, 2009). Ook in Nederlandse geschiedenisboeken worden delen van onze niet altijd even glansrijke historie weggelaten. Daarom wordt in dit artikel de volgende vraag nader onderzocht: In hoeverre is de kritische positie van Nederland jegens Ruslands geschiedcultuur hypocriet?

Deze verandering van de geschiedpolitiek hield in dat er onder Poetin nadruk werd – en wordt – gelegd op de heldhaftige en patriottische geschiedenis van Rusland en de Sovjet-Unie, en in het bijzonder één historisch symbool. Hoewel Stalins reputatie in de geschiedpolitiek van Rusland enigszins was hersteld, was onder de Russische bevolking alom bekend wat voor gruweldaden hij tegen het volk heeft verricht. Stalin viel daarom – omdat dus onder zijn beleid miljoenen Russen zijn gedeporteerd – als af als historisch voorbeeld. In plaats daarvan werden zijn gruweldaden verzwegen in de geschiedpolitiek, en werd de Tweede Wereldoorlog het symbool voor het Russisch nationalisme (Koposov, 2011). Als gevolg hiervan werd in 2009 een decreet tegen de ‘’falsificaties van de geschiedenis ten nadele van Rusland’’ opgesteld, waardoor “falsificaties” – oftewel geschiedenis die men liever in de doofpot hield – strafbaar werden. Hierop werd door het Westen sterk afkeurend gereageerd.

Ook in de Nederlandse – en West-Europese – geschiedpolitiek krijgt de Tweede Wereldoorlog ontzettend veel aandacht. Met name de slachtoffers van de oorlog spelen in de Nederlandse herinnering een grote rol, omdat de opvatting heerst dat een dergelijke gruwelijke oorlog niet nogmaals mag plaatsvinden (Van Vree, 2009). Zo worden ieder jaar op 4 mei de doden herdacht, en op 5 mei wordt de vrijheid gevierd. In de Nederlandse geschiedpolitiek wordt echter nauwelijks aandacht besteed aan de Indonesische onafhankelijkheidsoorlog. Nederland, zelf net bevrijd door de Geallieerden, startte deze oorlog om een volk dat hetzelfde wilde – vrij zijn – opnieuw onder eigen gezag te plaatsen. In deze oorlog kwamen ruim 150.000 Indonesiërs om en verrichtte het Nederlandse leger verscheidene oorlogsmisdaden, zoals het Rawagede bloedbad (Lorenz, 2015). Bij dit bloedbad werden volgens Lorenz (2015) honderden Indonesiërs geëxecuteerd door het Nederlandse leger. Toch wordt in de Nederlandse geschiedpolitiek noch over de oorlog zelf, noch over dergelijke bloedbaden iets vermeld.

Kort recapitulerend, wordt in deze blogpost niet uitgesloten dat Rusland onder Poetin niet schuldig is aan het misbruiken van de media. Integendeel, Rusland blinkt uit in het symboliseren van de Tweede Wereldoorlog en het verzwijgen van overheidsmisdaden. Toch kan er gezegd worden dat de Westerse reacties op dit beleid licht hypocriet zijn, omdat ook Nederland en zich schuldig maakt aan het verrijken van historische momenten en het verzwijgen van ‘zwarte bladzijden’ waar het goed uitkomt.

 

 

Referenties

Dzyadko, T. (2014). Putin Is Using WWII for Propaganda Because It’s the Best Memory that Russia Has. New Republic. April, 22.

Koposov, N. (2011). „(The Armored Train of Memory): The Politics of History in Post-Soviet Russia “. Perspectives on History, 49(1).

Lorenz, C. (2015). De Nederlandse koloniale herinnering en de universele mensenrechten. Tijdschrift voor Geschiedenis, 128(1), 109-130.

Vree, F. V., & Laarse, R. (2009). De dynamiek van de herinnering: Nederland en de Tweede Wereldoorlog in een internationale context. Bert Bakker.

 

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s