Feesten in een goelag

Jozef Stalin, een van de grootste massamoordenaars van de 20e eeuw wint – 63 jaar na zijn overlijden – de sympathie van een jonge generatie Russen. 

Om het geheugen op te frissen: onder het beleid van Jozef Stalin zijn tussen 1937 en 1956 naar schatting tussen de 5 en 50 miljoen mensen opgesloten in kampen, beter bekend als goelags (Conquest, 1997; Solzhenitsyn, 2003). In de goelags, vergelijkbaar met de concentratiekampen van Adolf Hitler in de Tweede Wereldoorlog, moesten de gevangenen zware arbeid verrichten (Kanselaar, 2009). Mensen werden er ook vermoord — soms duizenden op een dag, omdat het quotum bereikt moest worden (Adler, 2005).  Het oppakken en transporteren naar een goelag kon iedereen gebeuren; een flauw grapje kon al de reden om bruut van je gezin en familie gescheiden te worden om niet levend meer terug te keren. Vele nabestaanden van deze slachtoffers van Stalin kunnen overigens wel in de archieven kijken van de geheime dienst en de goelags om enig houvast te krijgen wat de reden van de deportatie was en hoe het is vergaan met de hun familieleden. 

Na het overlijden van Stalin zijn de meeste goelags gesloten, een aantal wordt tot op de dag van vandaag gebruikt als gevangenis. En soms als thema voor een nachtclub.

Stelt u zich eens voor: feesten in een nachtclub die volledig in het thema is van Auschwitz of kamp Vught is ingericht. Compleet met prikkeldraad, honden en bewakers in uniform, in Moskou was het mogelijk: de (inmiddels gesloten) nachtclub Zona was ingericht als een goelag uit de Sovjet-tijd. Naast het feestende publiek en de uitbundig dansende strippers, stonden bewakers gekleed alsof ze rechtstreeks uit Siberië waren gekomen, compleet met honden en werd het publiek gefouilleerd bij de ingang (de Vries, 2004; van Zwol, 2004). Hoewel de uitbater van de discotheek de inrichting slechts als een ‘ludieke manier’ ziet om zo meer klandizie te verwerven zag, is deze nachtclub een deel van een probleem met veel diepere wortels. De populariteit van de club is groot, ondanks het feit dat de Russen die de kampen overleefd hebben, worstelen met een posttraumatische stoornissen.

Hoewel het Poetin was die zei dat ‘any attempts to rewrite history, to put victims and executioners, liberators and occupiers on the same level, are immoral and incompatible with the thinking of people who consider themselves Europeans’ (Adler, 2005), is het diezelfde Poetin, of in ieder geval zijn regering, die onlangs de internationale herdenkingsorganisatie voor goelag-slachtoffers, Memorial, als foreign agent heeft bestempeld en de organisatie daardoor uitgesloten van eventuele subsidies (RFE/RL, 2016). Is het dan opmerkelijk dat hoewel Rusland ‘the Great War’ (de Tweede Wereldoorlog) met geen mogelijkheid wil vergeten, ze haar eigen donkere verleden het liefste wegstopt?

Als we kijken naar de huidige groeiende sympathie van de jonge Russen voor Stalin en zijn gedachtegoed is dat helemaal niet opmerkelijk (Adler, 2005). Het is immers goed en aanvaard gebruik bij de Russen om alleen dat te laten zien wat pleit vóór je en niet tegen je. Je eigen waarheid schrijven en de geschiedenis herschrijven is usance in het capitool van de voormalige Sovjet-Unie (Kovalyova, 2016). Het zorgwekkende aan deze ontwikkeling is dat naarmate de tijd verstrijkt dit niet minder wordt, maar juist in volle glorie wordt omarmd door een steeds groter wordende groep  jonge Russen.

Gebruikte literatuur:

Adler, N. (2005). The future of the soviet past remains unpredictable: The resurrection of stalinist symbols amidst the exhumation of mass graves. Europe-Asia Studies, 57(8), 1093-1119.

Conquest, R. (1997). Victims of Stalinism: a comment.

RFE/RL. (2016, 04 oktober). Russia Includes Branch Of Memorial In Foreign Agents List. Geraadpleegd op 9 oktober, 2016, van http://www.rferl.org/a/russia-memorial-foreign-agent-ngos/28031275.html

Kanselaar, D. (2009). Stalin de almachtige dictator of Stalin de democraat?

KOVALYOVA, A. (2016, 23 november). Is Vladimir Putin rewriting Russia’s history books? Geraadpleegd op 9 oktober, 2016, van http://www.nbcnews.com/news/other/vladimir-putin-rewriting-russias-history-books-f2D11669160

Solzhenitsyn, A. (2003). The Gulag Archipelago, 1918-56: An Experiment in Literary Investigation (Vol. 3). Random House.

De Vries, C. (2004, 12 juni). Decadent dansen in een strafkamp. De Volkskrant. Geraadpleegd van http://www.volkskrant.nl/archief/decadent-dansen-in-een-strafkamp~a715588/

Van Zwol, C. (2004, 6 maart). Flirten met Stalin. NRC Handelsblad. Geraadpleegd van http://vorige.nrc.nl/buitenland/article1597827.ece

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s