Jeltsins nagedachtenis: een onzekere herinnering

Als men in het Westen tegenwoordig terugdenkt aan Jeltsin gaat het vaak over zijn gedeeltelijke omarming van de liberale democratie. Maar hoe wordt de eerste president van Rusland eigenlijk in zijn eigen land gezien? In hoeverre verschilt Jeltsin’s nagedachtenis in het Westen met die in Rusland?

Een goede graadmeter voor hoe het Westen over Jeltsin denkt, is te zien in de reacties op zijn overlijden. President George W. Bush had dit over hem te zeggen: “President Yeltsin was an historic figure who served his country during a time of momentous change. He played a key role as the Soviet Union dissolved, helped lay the foundations of freedom in Russia, and became the first democratically elected leader in that country’s history.”[1] Dit is de man die in het algemeen wordt beschouwd als de leider van het “vrije” Westen. Zijn focus ligt dan ook voornamelijk op het uiteenvallen van de Sovjet-Unie. Jeltsin wordt in dit proces beschouwd als een van de hervormers die de communistische superstaat ontmantelde. Dit was voornamelijk wat het Westen wilde zien gebeuren in Rusland. Er moest een einde komen aan de koude oorlog door het verlies van ‘de communisten’.

De Russische bevolking en politieke klasse ziet hem echter niet in een erg positief licht. Onder Jeltsin was er sprake van een duikvlucht van de Russische economie. 90 Procent van de Russen zagen een sterke daling van hun inkomen en 32 procent moesten zelfs leven onder de armoedegrens[2]. Ongeveer 14 miljoen mensen verloren hun baan en het Russische BNP daalde met een schokkende 49 procent. [3]Geen fijne tijd om in te leven dus. Toen Jeltsin president werd had hij een goedkeuringscijfer van 90 procent in eigen land, maar toen hij aftrad op 31 december 1999 was het nog maar een schamele 8 procent. [4]

De politieke klasse ziet zijn heerschappij door de glazen van hun eigen ideologieën. De communiste en nationalistische partijen zijn op zijn zachts gezegd negatief over zijn destructie van de alleenheerschappij van de communistische partij en het neerhalen van een van de grootste wereldmachten van de 20e eeuw. De liberale partijen hebben een iets mildere blik op zijn regering. Hij steunde immers de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van de media,voerde economische liberalisatie in en had een positieve blik op het Westen qua buitenlandbeleid. Maar velen houden hem ook verantwoordelijk voor de non-liberale wending van Rusland na zijn regime. Zij zien Poetin als een gevolg van Jeltsins beslissingen. De pro-Kremlin partijen geven hem de schuld van de politieke en wettelijke chaos waar Rusland in verkeerde tijdens zijn presidentschap. Er moet hierbij natuurlijk wel worden bedacht dat de pro- Kremlin partijen van nu, Jeltsins politieke afhankelijkheid van de oligarchen i.p.v. bureaucraten afzetten tegen de manier waarop Poetin nu heerst. [5]

Er dus een groot verschil tussen hoe men in het Westen denkt over Jeltsin en in Rusland zelf. Dit komt voornamelijk door de punten waarop hij wordt beoordeeld. Aangezien voor het Westen de inperking van de macht van de Sovjet-Unie vooral van belang was samen met een vorm van liberale democratie. Maar als je in Rusland woonde was dit geen simpele en eerlijke overgang. De economische neergang van Rusland tijdens zijn heerschappij waren voor de meeste Russen de belangrijkste graadmeter. Hoe er over 20 jaar in Rusland wordt gedacht over Jeltsin zal liggen aan Poetin en het Kremlin. Zijn nagedachtenis is nu een speelbal voor het Russische regime die het zonder twijfel zal ophemelen of zwart maken om hun eigen zaak sterker te maken.

 

[1]  George W. Bush, ‘President and Mrs. Bush Saddened by the Death of Former Russian President Boris Yeltsin’, http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2007/04/20070423-3.html, geraadpleegd op 9-10-2016

[2] Shevtsova Lilia, ‘Russia–lost in Transition: The Yeltsin and Putin Legacies’, Washington DC: Brookings Institution 2007, p.28

[3] Onbekende auteur, ‘GDP growth (annual %)’, http://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.KD.ZG?locations=RU, geraadpleegd op 9-10-2016

[4] Michael McFaul, ‘Yeltsin’s Legacy’, The Wilson Quarterly, nr.2(2000), p.42

[5]Lilia Shevtsova, ‘The return of personalized power’, Journal of democracy, nr.2(2009), p.61

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s