Ronkende retoriek als antwoord op Russisch realisme?

In het Drents Museum vindt vanaf 7 september 2016 de tentoonstelling Russisch realisme plaats.[1] Bij een bezoek kan je kennismaken met de groep Peredvizhniki met als boegbeeld Ilya Repin. De groep had qua thema een sociale basis, welke te terug te zien is in de schilderijen.  “De Peredvizhniki schilderden de gewone mensen en schuwden daarbij onderwerpen als moeilijke leefomstandigheden, sociaal onrecht en honger niet.” Het Russisch Realisme wil ik in deze blog niet koppelen aan de schilderkunst, maar aan het veld van Internationale Betrekkingen. Hoe zou het Westen zou kunnen reageren op het huidige buitenlands beleid van Rusland?

Om deze vraag te beantwoorden, is het eerst noodzakelijk om uiteen te zetten hoe het Russisch buitenlands beleid getypeerd kan worden. In verschillende krantenartikelen wordt het Russisch buitenlands beleid aangeduid als realisme, als realpoliti(e)k.[2][3] Dit is in tegenstelling tot de Westerse/Europese aanpak, die meer in de lijn van het liberalisme [4] ligt. Zo schrijft Jackson: “The EU (…) fosters cooperation between states for their mutual advantage.” [5]

Voor nu volstaat een korte uitleg over deze twee verschillende hoofdstromingen. Realisme gaat uit van “state egoism and conflict, (…) the national interest, international anarchy [6] (…) and the balance of power”. [7] Liberalisme gaat uit van de volgende principes:

  • History is a progressive process, characterized by a growing prospect of international cooperation and peace (…)
  • International law helps to promote order and fosters rule-governed behaviour among states. [8]

We kunnen deze stromingen ook eenvoudig in de werkelijkheid van alledag terugzien in de internationale politiek. Rusland bombardeert in Syrië (realisme) en de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Kerry dreigt om de onderhandelingen te stoppen (liberalistische visie, namelijk het stoppen met praten als een dreigement inzetten). Ook de Russische reactie op het rapport van het JIT omtrent MH-17 past in dit denken. Om deze tegenstellingen meerdimensionaal te bekijken, wil ik 2 andere ‘theorieën’ koppelen aan de actualiteit.

Als eerste de ideeën van Hans Kaldenbach. Hij schreef een boekje voor docenten die zich overvallen voelden door het binnenkomen van de straatcultuur in de klas. [9] Volgens Kaldenbach is het een botsing van de straatcultuur versus de burgerlijke cultuur. Bij de straatcultuur gaat het om eer, om winnen, om eigen belang. Bij de burgerlijke cultuur gaat het om harmonie, overleg, redelijkheid. Het is niet moeilijk om in te zien dat er een parallel getrokken kan worden tussen de theorie van Kaldenbach in de klas en de situatie op het wereldtoneel rondom Rusland en het Westen.

Als we kijken naar MH-17 is wellicht een artikel van Rob Wijnberg interessant.[10] Hij beschrijft de werkwijze van Wilders: “…die strategie [van Wilders, AC] is de politisering van een maatschappelijk instituut, dat bekendstaat om zijn ‘onafhankelijkheid’ en ‘neutraliteit’. (…) Met andere woorden, ieder instituut is stiekem ook onderdeel van de ‘linkse kerk’ en haar agenda.” Ook hier kunnen we een koppeling zien naar de actualiteit. Rusland beticht het JIT ervan niet neutraal te zijn en vindt dat het geen excuses hoeft te maken voor de tragedie van MH-17.

Terugkomend op de ronkende retoriek uit de titel is het maar zeer de vraag of dat de beste manier is om om te gaan met de Russische buitenlandse politiek. Kaldenbach stelt in ieder geval twee mogelijkheden voor: de judo-aanpak of de karate-aanpak, synoniemen voor de zachte aanpak en de harde, directe aanpak. De Nederlandse regering heeft al laten zien dat zij doormoddert met de judo-aanpak: het riep onlangs de Russische ambassadeur op het matje. Ook de Amerikaanse minister Kerry weet dat hij niet structureel van de onderhandelingstafel kan weglopen. De vraag is wanneer het Westen zich realiseert dat de comfortzone van de makkelijke jaren ’90 nu echt voorbij zijn. Misschien is het een idee om Rutte en Kerry uit te nodigen bij de tentoonstelling Russisch realisme in het Drents museum.

 

[1] Link: http://drentsmuseum.nl/nl/tentoonstellingen/peredvizhniki

[2] Krielaars, M., Rusland verruilt de softpower voor Realpolitik, NRC Handelsblad, 27-08-2008. Link: http://vorige.nrc.nl/article1963709.ece (website geraadpleegd op 1-10-2016)

[3] Scheffer, P., “Terugkeer naar realisme en macht is verraad”, NRC Handelsblad, 8-11-2014, Link: https://www.nrc.nl/nieuws/2014/11/08/terugkeer-naar-realisme-en-macht-is-verraad-1435606-a987685 (website geraadpleegd op 1-10-2016)

[4] Het liberalisme binnen het veld van Internationale Betrekkingen wordt op sommige punten anders ingevuld dan het liberalisme dat bekend staat binnen het veld van politieke stromingen.

[5] Jackson, R. (2012), “Introduction to International Relations, theories and approaches”, Oxford University Press

[6] Waarbij anarchie wederom niet in de politieke zin wordt gebruikt, maar als aanduiding dat er geen hogere macht, geen wereldparlement of -regering is die staten kan dwingend regels kan opleggen.

[7] Heywood, A. (2014), “Global politics”, Palgrave Macmillan

[8] Heywood, A. (2014), “Global politics”, Palgrave Macmillan

[9] Kaldenbach, H. (2006), Respect!, 99 tips voor het omgaan met jongeren in de straatcultuur”, Prometheus

[10] Wijnberg, R., “Zo werkt totalitaire democratie”, NRC Handelsblad (8-3-2011), Link: http://www.nrc.nl/nieuws/2011/03/08/zo-werkt-de-totalitaire-democratie-12002893-a832799 (website geraadpleegd op 1-10-2016)

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s