Rusland in een web van internationale relaties en globalisering

Parodie.png

Beeld uit de clip ‘Hideaway’ van het komische duo Bonja & Koezmitsj 

In Amsterdam met een zaal vol studenten naar een clip van het Russische komische duo Bonja & Koezmitsj, waarin zij op het nummer van een Canadese singer-songwriter een parodie van de Russische samenleving tonen, kijken?[1] Dat kan. In mijn optiek is dit een goed voorbeeld van de manier waarop globalisering vandaag de dag tot uiting komt. Diverse onderzoekers uit allerlei disciplines – historici, antropologen, sociologen enzovoort – doen onderzoek naar het fenomeen ‘globalisering’: hoe werkt globalisering, wanneer ontstond globalisering en welke definitie is volledig genoeg om dit fenomeen te omschrijven? Grote vragen waar al menig woord over is gezegd of geschreven. De vraag is echter: waar bevindt Rusland zich als (super-)macht in een wereld van internationale relaties, afhankelijkheden en globalisering?[2]

Om deze vraag aan de kaak te stellen, is het van belang eerst globalisering zelf onder de loep te nemen, want wat houdt het concept ‘globalisering’ in? Laat het als eerste duidelijk zijn dat globalisatie niet een fenomeen is dat opeens ontstond of opkwam, het gaat om een lang en complex proces bestaande uit diverse factoren die de wereld maken waarin we nu leven (Osterhammel en Petersson 2005: vii en 10). Antropologen Inda en Rosaldo benoemen het ook wel: ‘the intensification of global interconnectedness’ (Inda en Rosaldo 2002: 2). Er ontstaat een wereld waarin rapid flows of kapitaal, goederen, afbeeldingen, mensen en ideologieën voorkomen en waar deze elementen niet langer gebonden zijn aan een bepaalde plek of tijd (ibid.: 4). Zoals de eerste zinnen van deze blog aangaven: in Nederland kijk je naar een Russisch duo, terwijl dit duo gebruik maakt van Canadese muziek. Relaties tussen individuen, overheden, bedrijven, religieuze groeperingen enzovoort zijn dus niet meer plaatsgebonden, maar globalisering creëert een internationale verwevenheid waarbij een intensivering van deze relaties ontstaat en wederzijdse afhankelijkheid aan de orde van de dag is.

Rusland’s ‘special place’ in de wereld
‘Russia is becoming increasingly concerned about its place in the international landscape of the future’ (Utkin en Baranovsky 2012: 63-64). Moet Rusland, als grootste land van de wereld en supermacht, zich echt zorgen maken om haar positie? Met de opkomst van landen als China, India en Japan zijn de huidige internationale machtsposities langzaam aan het verschuiven en zien we de globale positie van Rusland – evenals Europa – in de 21ste eeuw verminderen. (Mandelbaum 1997: 80; Utkin en Baranovsky 2012: 63-64 & 78). Als we enkele eeuwen terugkijken zien we dat het land nog een van de belangrijkste internationale spelers van de wereld was vanwege haar grootte, economische situatie en militaire macht. Denk hierbij aan de allure die Rusland had onder de leiding van Peter de Grote, maar denk ook aan de Koude Oorlog. De wereld scheurde in twee ideologische blokken, waarbij Rusland grote invloed uitoefende op veel plekken ter wereld, zoals in Cuba (Utkin en Baranovsky 2012: 64; Mandelbaum 1997: 80).

Binnen een wereld bestaande uit internationale webben van relaties heeft elke entiteit zijn eigen belangen en probeert zijn eigen doel na te streven, zo ook Rusland. Het land wordt binnen onze wereld wel eens getypeerd om zijn ‘special place’ (Zagladin et als. 2003: 7 & 32). Het is een zelfstandig politiek centrum met wereldwijde invloed, die op eigen wijze opereert (Utkin en Baranovsky 2012: 63-64). En hoewel volgens Inda en Rosaldo relaties geïntensiveerd worden gedurende het proces van globalisering, zien we aan de aan de andere kant ook dat Rusland zelfstandigheid en afstand probeert te behouden. Zo werd er in mei 2015 een wet getekend die het mogelijk maakt alle ‘ongewenste’ nationale en internationale organisaties te sluiten (Anoniem 2015).

Globalisering als constant, voortdurend proces heeft zijn uitwerking op allerlei gebieden: economie, cultuur, religie en politiek. De vraag die ik in deze blog stelde betrof Rusland, want op welke manier zit Rusland verweven in het web van internationale relaties en afhankelijkheden? Of staat Rusland compleet los van deze connecties? Ik liet zien dat hoewel Rusland een op zichzelf staand politiek centrum is, het niet zo is dat Rusland niet beïnvloed wordt door invloeden van buitenaf. Aan de andere kant heeft het land ook grote invloed gehad op de ontwikkeling van de wereld en zijn vele relaties: denk aan de Koude Oorlog en de wet tegen ‘ongewenste’ organisaties. Rusland staat niet stil, maar verandert in een eveneens veranderende wereld.[3] Desalniettemin krimpt de macht, invloed en economische positie van Europa en daarmee Rusland, de vraag is waar eindigt dit? Wat blijft er over van deze supermacht?

Bibliografie

Anoniem
2015    “Poetin tekent wet om ongewenste organisaties te sluiten”. Volkskrant, 24-05-2015. http://www.volkskrant.nl/buitenland/poetin-tekent-wet-om-ongewenste-organisaties-te-sluiten~a4039236/

Inda, Jonathan Xavier en Rosaldo, Renato
2002    ‘A World in Motion’, in Jonathan Xavier Inda and Renato Rosaldo (eds.), The Anthropology of Globalization: A Reader. Malden, MA: Blackwell, 1-34.

Mandelbaum, Michael
1997    “Westernizing Russia and China”. Foreign Affairs 76(3): 80-95.

Osterhammel, Jürgen and Petersson, Niels P.
2005    Globalization: A Short History. Princeton: Princeton University Press.

Utkin, Sergey en Baranovsky, Vladimir
2012    “Europe as Seen from Russia”. Perspectives : review of Central European affairs 2: 63-81.

Zagladin, N.V., Ivanov, N.P, Vainshtein, G.I., Levin, I.B., Lapkin, V.V., Pantin, V.I., Semenenko, I.S. en Kholodkovskii, K.G.
2003    “Globalization and Russia”. Russian Politics and Law 41(5): 5-41.

[1] Voor de clip, klik hier: https://www.youtube.com/watch?v=0ED87O6Ya-s

[2] Een van de centrale thema’s van de cursus ‘Rusland’ is Rusland als (super-)macht. Rusland, hoorcollege 1: 06-09-2016, E. Rutten.

[3] Rusland, hoorcollege 3: 20-09-2016, H. Kern.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s