Westerse angst

Onder Stalins gezag werden goelags volop gebruikt. Dit waren straf- en werkkampen waar politieke tegenstanders en andere gevangenen opgesloten konden worden en waar ze zware lichamelijke arbeid moesten verrichten. De slechte omstandigheden zorgden voor veel ziekte en sterfte in de kampen. De goelags werden een belangrijk machtsmiddel in Stalins dictatuur van angst. Tot op de dag van vandaag leven er mensen die direct of indirect de littekens dragen van de verschrikkingen van deze kampen. Ook nu, onder de regering van Poetin, worden vergelijkbare kampen nog steeds gebruikt.

David Pryce-Jones wijst in zijn artikel ‘Returns the Gulag’ naar de overeenkomsten tussen de regeringen van Stalin en Poetin.1 In beide gevallen zijn geweld en vooral de angst voor geweld belangrijke machtsmiddelen. Het is daarom een interessante vraag in hoeverre de goelags van nu nog lijken op de kampen van Stalin. Dit onderwerp is ook al kort aangesneden na afloop van het college van Nanci Adler en het wekte mijn interesse. Voor een kort tijdsbestek is dit helaas een veel te uitgebreid onderwerp, maar ik zal in deze blog vast een tipje van de sluier oplichten.

Er zijn weinig artikelen te vinden over de hedendaagse werkkampen van Poetin. Toch is er een duidelijk beeld van hoe de Russen omgaan met hun gevangenen. Een goed voorbeeld daarvan zijn de video’ s en foto’s die National Geographic heeft gemaakt. Onder de onheilspellende titel Life inside: Russia’s toughest prisons zijn videobeelden te vinden van Russische gevangenen in kleine cellen en grote, sterke en strenge Russische bewakers.2

Shaun Walker, Ruslandcorrespondent van The Guardian heeft in oktober 2015 een artikel geschreven over hoe de goelaggeschiedenis vandaag de dag beleefd wordt, zowel in Rusland als in het Westen.3 Hij haalt Ivan Panikarov aan, de man die in zijn eigen appartement een museum heeft ingericht over de goelags. Hij probeert met zijn museum een genuanceerd beeld neer te zetten van de kampen. Ondanks de verschrikkingen gingen de levens gewoon door in het kamp: “People fell in love in the camps, people got pregnant; it wasn’t all bad.”4 Panikarov zegt dat het Westen altijd op zoek is naar de slechte kanten van Rusland en dat daarom de verhalen over goelags maar van een kant belicht worden.

Daarnaast is het beeld dat de meeste Russen tegenwoordig van de goelags en van Stalin hebben helemaal niet zo negatief. De goelags werden vaak gezien als een noodzakelijk kwaad dat ervoor zorgde dat de maatschappij overeind bleef. Ruim dertig procent van de Russen is positief over het bestuur van Stalin.5

Als ik deze twee zaken samenvoeg – het Westen dat bevestiging zoekt voor zijn negatieve beeld en de Russen zelf die het allemaal zo slecht nog niet vinden – roept het bij mij de vraag op wie er nu eigenlijk echt bang is voor de werkkampen van Poetin. De president is niet alleen bezig met zijn eigen volk onder de duim houden, maar hij probeert ook het wantrouwige Westen in zijn greep te krijgen. Wij als westerlingen zijn banger voor de Russische goelags dan de Russen zelf. Dit heeft te maken met hoe Rusland in de Westerse media wordt afgeschilderd en welke verhalen wel of niet verteld worden. Black press noemt Robert Bridge dat in zijn artikel ‘Fear & Loathing in the Western Press’.6

Goelags zijn er dus inderdaad nog om angst in te boezemen en angst blijkt dan de moeder van de (westerse) moraal te zijn.

 

1David Pryce-Jones, ‘Returns the Gulag: the Khodorkovsky trial exposes the ugly truth of Putin’s Russia’, National Review, Vol.63(1), (zp, 24 januari 2011) p.24

2National Geogrpahic Channel, http://natgeotv.com/asia/inside-russias-toughest-prisons, geraadpleegd 6 oktober 2016

3Shaun Walker, ‘Russia’s Gulag camps cast in forgiving light of Putin nationalism’, The Guardian (29 oktober 2015)

4Ibidem

5Tijdens het college liet Nanci Adler een aantal statistieken zien over de mening van de Russen over Stalin. Ik heb deze gegevens helaas niet kunnen achterhalen, maar ik verwijs graag naar de powerpoint van haar presentatie.

6Robert Bridge, ‘Fear & Loathing in the Western Press’, Moscow News (Moskou, 18 augustus 2005)

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s