Een koude nuance

Als op 21 maart 2014 de Krim door Rusland wordt geannexeerd1 bevinden zich in het Allard Pierson Museum in Amsterdam 565 unieke kunstvoorwerpen, afkomstig van een vijftal musea in Oekraïne2, in verband met een tijdelijk tentoonstelling. Vier van deze musea bevinden zich op de Krim. Hierbij ontstaat een probleem, want zowel de Oekraïense staat als de ondertussen Russische musea maken aanspraak op het eigendom van de kunstschatten. Het Allard Pierson Museum besloot de schatten in bewaring te nemen om een rechterlijke uitspraak af te wachten, iets wat het museum vrij letterlijk duur komt te staan3. Deze situatie is een mooie weergave van de huidige politieke problemen in het oosten van Europa. De vraag rijst hierbij hoe het is gesteld met de huidige relatie met Rusland. In de onderstaande beschouwing zal ik proberen hier een antwoord op te vinden.

In 2015 zien de meeste westerse landen Rusland in een zeer negatief licht4, deze oogopslag wordt gedeeld door Russen ten opzichte van het Westen5. De manier waarop we elkaar zien is de afgelopen jaren sterk veranderd. Waar in de VS in 2010 slechts 32% een negatief beeld had van Rusland was dat in 2015 67%, het Verenigd Koninkrijk ging eveneens van 32% naar 66%. Het Russische beeld van het Westen vertoont een even zorgwekkende verandering. In 2014 zag circa 44% van de Russen de VS en tussen de 34% en 51% de EU in een negatief beeld. In 2015 was dit gestegen naar 81% en 71% respectievelijk. Deze verandering lijkt haar oorsprong te vinden in de Oekraïne crisis6.

Een veelvoud aan analisten beargumenteert dat met de Oekraïne crisis, en in het speciaal met de annexatie van de Krim, een nieuwe Koude Oorlog is aangebroken of binnen afzienbare tijd zal aanbreken7. In de woorden van Dmitri Trenin8, directeur van het Carnegie Moscow Center9:

Thus, the post-Cold War may now be seen, in retrospect, as the inter-Cold War period. The recent developments have effectively put an end to the interregnum of partnership and cooperation between the West and Russia that generally prevailed in the quarter-century after the Cold War.

Een aantal relatie verstorende elementen zijn terug te vinden voorafgaand aan de Oekraïne crisis die op geopolitiek niveau reeds afbraak hebben gedaan aan de internationale reputatie van de Russische Federatie10. Hierbij moet men bijvoorbeeld denken aan het steunen van het Assad regime in Syrië of het beschermen van de Amerikaanse klokkenluider Edward Snowden.

We lijken ver verwijderd van de hoop op een gezonde verhouding tussen het Westen en Rusland, althans zoals deze hoop bestond aan het eind van de Koude Oorlog bij de Malta Top van 198911. Hoe het ook zij er kan nu bijna geen sprake meer zijn van de langdurige samenwerking waar destijds over gesproken werd. In het verlengde daarvan bestaat er een wezenlijk gevaar dat we in onze discussies over Rusland en Russische relaties de nuance aan het verliezen zijn of verstomd raken door aanvallen op dergelijke discussies12.

In verband met die nuance is het tevens belangrijk op te passen met de term Koude Oorlog zelf, het kan namelijk zorgen voor een verkeerde blik op de zaken. De term lijkt op dit moment weinig meer in te houden dan dat Rusland en het Westen een verstoorde relatie hebben13. Door vast te houden aan juist deze term ontstaat dan ook het risico dat de huidige problematiek niet kritisch genoeg wordt doorgenomen en er wordt vastgehouden aan een analogie die de volledige lading van onze moderne problemen niet dekt14.

Ter conclusie, er zijn ernstige complicaties binnen de relatie van Rusland en het Westen. De volkeren zien elkaar op een steeds verslechterende manier en de politieke wrijvingen nemen actief toe. Echter, hoe de omstandigheden misschien ook op elkaar lijken, om te spreken over een nieuwe Koude Oorlog is te gemakkelijk. Het is van het grootste belang dat we juist nu de nuance proberen te zoeken in onze discussies over en met Rusland, om een verhitting van het conflict te voorkomen.

1 Grant, T.D. (2015) Annexation of Crimea, AJIL 109/1, p. 68.

2 Godfroid, D.J. (2016) Krim-musea willen goud terug: een medewerker huilt voortdurend, http://nos.nl/artikel/2136027-krim-musea-willen-goud-terug-een-medewerker-huilt-voortdurend.html (geraadpleegd op 15 oktober 2016).

3 Gollin, R. (2015) Krimgoud kost Allard Pierson Tonnen, http://www.volkskrant.nl/beeldende-kunst/krimgoud-kost-allard-pierson-museum-tonnen~a4184269/ (geraadpleegd op 15 oktober 2016).

4 Pew Research Center. (2015) Opinion of Russia, http://www.pewglobal.org/database/indicator/27/survey/17/response/Unfavorable/ (geraadpleegd op 15 oktober 2016).

5 Lipman, M. (2015) How Russia Has Come to Loathe the West, http://www.ecfr.eu/article/commentary_how_russia_has_come_to_loathe_the_west311346 (geraadpleegd op 15 oktober 2016).

6 Pew Research Center. (2014) Russia’s Global Image Negative amid Crisis in Ukraine, http://www.pewglobal.org/2014/07/09/russias-global-image-negative-amid-crisis-in-ukraine/ (geraadpleegd op 15 oktober 2016) & Lipman, M. (2015) How Russia Has Come to Loathe the West, http://www.ecfr.eu/article/commentary_how_russia_has_come_to_loathe_the_west311346 (geraadpleegd op 15 oktober 2016).

7 Mamlyuk, B.N. (2015) The Ukraine Crisis, Cold War II, and International Law, GLJ 16/3, p. 479–480.

8 Trenin, D. (2014) Welcome to Cold War II, http://foreignpolicy.com/2014/03/04/welcome-to-cold-war-ii/?wp_login_redirect=0 (geraadpleegd op 15 oktober 2016).

9 Het Carnegie Moscow Center is een denktank en onderzoekscentrum dat zich richt op binnenlands en buitenlands beleid, internationale betrekkingen, de internationale veiligheid en de economie.

10 Mamlyuk, B.N. (2015) The Ukraine Crisis, Cold War II, and International Law, GLJ 16/3, p. 482.

11 BBC. (1989) 1989: Malta Summit Ends Cold War, http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/december/3/newsid_4119000/4119950.stm (geraadpleegd op 15 oktober 2016).

12 Chotiner, I. (2014) Meet Vladimir Putin’s American Apologist, https://newrepublic.com/article/116820/vladimir-putin-defended-american-leftist (geraadpleegd op 15 oktober 2016) & Gutterman, S. (2014) Russian Professor Under Pressure over Nazi Comparison on Ukraine, http://uk.reuters.com/article/uk-ukraine-crisis-russia-professor-idUKBREA231UE20140304 (geraadpleegd op 15 oktober 2016) & Cohen, S.F. (1995) Cold War Book Reviewing, http://www.nytimes.com/1995/06/04/books/l-cold-war-book-reviewing-087505.html (geraadpleegd op 15 oktober 2016) .

13 Monaghan, A. (2015) A ‘New Cold War’? Abusing History, Misunderstanding Russia, p. 2 .

14 Monaghan, A. (2015) A ‘New Cold War’? Abusing History, Misunderstanding Russia, p. 14.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s