Het verdrag tussen Stalin en Hitler

molotov-ribbentrop

Op bovenstaande foto zien we hoe Molotov, de rechterhand van Stalin, het non-agressie pact, beter bekend als het Molotov-Ribbentrop contract, tekent. Op de achtergrond zien we Stalin. In het verleden heb ik verschillende boeken en artikelen gelezen waarin vrij tegengestelde kritieken geleverd werden over het Ribbentrop contract. In het een staat dat Stalin hiermee een mes in de rug van Europa stak en in een ander staat dat Stalin geen andere keus had. Omdat ik de kwaliteit van deze teksten niet kon garanderen ging ik ervan uit dat de waarheid ergens in het midden lag. Toch maakte het mij nieuwsgierig en besloot ik voor mijn volgende blog op onderzoek te gaan naar de “waarheid”. Ik stelde mijzelf de volgende vraag: Waarom werd het Molotov-Ribbentrop verdrag gesloten?


Om deze vraag te kunnen beantwoorden zal eerst gekeken worden naar wat het Molotov-Ribbentrop contract inhield. Daarna wordt er gekeken wat er vooraf ging voordat het ribbentrop contract werd opgesteld en welke partijen hierbij betrokken waren. Uiteindelijk zal er antwoord gegeven worden op de vraag waarom dit verdrag gesloten werd (en nog een klein kijkje naar wat hierna volgde).

Wat hield het ribbentrop contract in?
Om een goed beeld te krijgen waarom het Molotov-Ribbentrop contract werd gesloten is het van belang om een goed beeld te hebben van wat dit contract precies inhield. Het Ribbentrop contract werd in 1936 gesloten na onderhandelingen tussen de Russische minister van buitenlandse zaken Molotov, al was Stalin voornamelijk aan het woord toen Ribbentrop op 23 augustus naar Moskou kwam voor onderhandelingen, en de Duitse minister van Buitenlandse zaken Ribbentrop. (1)

Molotov werd al vanaf het begin van de onderhandelingen met Engeland/Frankrijk, benaderd door Duitsland voor onderhandelingen. Dit werd direct van tafel geschoven door de Sovjet Unie. Op 20 mei 1936 probeerde de duitse ambassadeur in Moskou, Friedrich-Werner von Graf Schulenburg, het opnieuw bij Molotov. Eerst ging Molotov hier ook niet op in, maar na het verliezen van vertrouwen in een contract met Engeland/Frankrijk werden de onderhandelingen geopend (1).

Het belangrijke punt uit het Molotov-Ribbentrop contract was een niet-aanvalsverdrag tussen Duitsland en de Sovjet Unie. Maar ook zat er een “geheim” protocol waarin invloedsferen van de Sovjet Unie en Duitsland in Oost-Europa nader bepaald werden. (2)

Wat ging er vooraf aan het sluiten van het Ribbentrop contract?
Voordat de Sovjet Unie in onderhandeling ging met Duitsland waren er onderhandelingen tussen Engeland, Frankrijk en de Sovjet Unie (2). Molotov was vrij succesvol in deze onderhandelingen door zijn diplomatieke vaardigheden en omdat west Europa de steun van het rode leger nodig had voor het tegenhouden van het duitse leger (1). Echter liepen deze stuk op een voor de Sovjet Unie cruciaal punt. De Britten en Frankrijk wilden publiekelijke garanties van de Sovjet Unie dat zij in het geval van een invasie in Polen of Roemenië (door duitse troepen), militairen steun zouden ontvangen van de Sovjet Unie. Zonder specifieke garantie van de Britten en Frankrijk dat zij in het geval van een invasie in de Sovjet Unie ook militairen steun zouden bieden. (1,2)

Welke partijen waren betrokken bij het sluiten van het Molotov-Ribbentrop contract?Bij het sluiten van het contract zelf waren Duitsland en de Sovjet Unie betrokken. Maar ook de landen die in het geheime verdrag binnen het Molotov-Ribbentrop verdrag reeds waren toebedeeld onder Duitse en Sovjet invloedssfeer waren zijdelings betrokken bij de onderhandelingen. Deze landen waren Polen, Litouwen, Estland en Letland (1). Indirect waren natuurlijk ook de landen betrokken die niet meer met de Sovjet Unie (en Duitsland) aan de tafel zaten voor onderhandelingen, Engeland en Frankrijk.

Waarom werd het Molotov-Ribbentrop contract gesloten?
Uit de biografie van Stalin door O. Chlevnjoek, blijkt dat Stalin erg bang is geweest voor een invasie door nazi Duitsland.(3) Toen dit uiteindelijk ook echt gebeurde was Stalin een aantal dagen zo in shock dat hij geen actie ondernam. (3)

Ondanks dat het opmerkelijk was dat de Sovjet Unie aan de onderhandeltafel schoof met Duitsland, welke immers aanhoudend kritiek uitte op het communistisch Sovjet Unie, (1) werd er toch besloten om tot een pact te komen met Duitsland. Hier zei Molotov het volgende over: “The art of politics does not consist in increasing the number of one’s country’s enemies. On the contrary, the art of politics in this sphere is to reduce the number of enemies and make the enemies of yesterday good neighbours, maintaining peaceable relations one with the other”. (1)

Er zou dus gesteld kunnen worden dat doordat de onderhandelingen tussen Engeland/Frankrijk voor een verdrag stuk liepen in combinatie met de angst van Stalin dat uiteindelijk besloten is om te onderhandelen en een verdrag op te stellen met Duitsland.

Wat gebeurde hierna?
Het is algemeen bekend dat Duitsland steeds verder oprukte en uiteindelijke Frankrijk capituleerde en op 22 juni 1941 de Sovjet Unie binnenviel. (3)

Bronnen:

  1. Geoffrie Roberts, Molotov Stalins cold warrior, 2011
  2. Derek Watson, Molotov a biography, 2005
  3. Oleg Chevnjoek, Stalin de biografie, 2015
Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s