Sambo: zelfverdediging zonder wapens

Als men het heeft over Russische authentieke sporten, wordt vaak in een adem sambo genoemd. En hoewel sambo van oorsprong een zelfverdedigingssysteem is [1] (Rus: самбо, САМооборона Без Оружия), kan men tegenwoordig toch echt spreken van een sport met een wedstrijdelement en strikte regels. Maar hoe Russisch is sambo eigenlijk?

De vader van sambo is Vasilij Sergeevich Ochepkov ( geb. op 25 december 1892 (6 januari 1893, oude kalender)  † 10 oktober 1937). Op jonge leeftijd wees geworden en na het Verdrag van Portsmouth (5 september 1905) waarbij Japan Zuid-Sachalin kreeg, werd hij noodgedwongen burger van het Japanse Keizerrijk. Tijdens zijn studie theologie in Kyoto (Russische Orthodoxe kerk)  maakte hij voor het eerst kennis met judo. Als beste leerling kreeg hij een uitnodiging om te trainen in Kadokan (Tokyo), waar hij les kreeg van niemand minder dan Jigaro Kano, de grondlegger van judo. Op 15 juni 1913 heeft Ochepkov persoonlijk uit handen van de O-sensei de shodan (1e dangraad, zwarte band) ontvangen en werd daarmee de eerste niet-Japanner met een meestergraad in het judo. In oktober 1917 heeft hij tijdens zijn reis naar het Land van de Rijzende Zon de nidan ( 2e dangraad) mogen ontvangen, wat een bijzondere prestatie was, omdat de dantelling destijds anders was (5 dannen in plaats van de tegenwoordig gebruikelijke 10) [2][3].
Ochepkov beheerste de Japanse taal en heeft zijn hele leven gewerkt als spion, deels illegaal. Terug in USSR werd hij instructeur hand-tot-hand gevecht bij NKVD. Op 1 oktober 1937 werd hij gearresteerd voor landverraad en 9 dagen later werd hij dood aangetroffen in zijn cel – officiële versie: hartstilstand.

Het systeem wat Ochepkov onderwees was echter geen sambo, maar slechts een aangepaste versie van judo. Een systeem die makkelijker aan te leren was en zonder zgn. ‘vuilnis’ (kata en technieken die niet of weinig effectief zijn). Sambo werd in 1938 pas erkend als een zelfverdedigingssysteem door de inspanningen van Anatolij Arkadevich Kharlampiev, een van de leerlingen van Ochepkov. Kharlampiev heeft het klassieke judo gemengd met verschillende nationale worstelstijlen, o.a. kurash (Oezbeeks worstelen) en alish (Tataars worstelen op riemen) alsook diverse Kaukazische stijlen en boksen [4]. Door het toevoegen van diverse elementen waar judo en jiu jitsu geen antwoord op hadden, ontstond een unieke en bijzonder effectieve krijgskunst die volledig vrij was van dogma’s, waar anderen stijlen door werden beperkt. Zo konden ook de leerlingen zelf details inbrengen en de technieken uitvoeren zoals het voor hen het best werkte (biomechanisch).

Kharlampiev begreep echter dan gevaarlijke en zelfs dodelijke technieken niet op volle kracht getraind konden worden, maar anderzijds dat enkel een wedstrijd of een sparring in volle contact iemand daadwerkelijk leert om lichaam en geest te beheersen. Om die reden werd sport-sambo (of sambo worstelen, Rus: борьба самбо) gecultiveerd, een variant waarbij alle stoot- en traptechnieken werden verboden samen met vinger-, nek-, heup-, polsklemmen en verwurgingen [4]. Zo konden de technieken in volle kracht worden geoefend zonder al te grote risico’s.
Sport sambo werd al snel vrijgegeven om te worden beoefend door de grote massa’s. In 1939 werd de eerste nationale kampioenschap sambo gehouden (USSR). Anno 2016 wordt sambo (sinds 1976 ook de combat-variant) beoefend in 47 verschillende landen (o.a. Nederland) [1].

Sambo is internationaal erkend als een Russiche sport, het vormt een essentieel onderdeel bij de voorbereiding van manschappen en officiers van diverse krachtstructuren in Rusland en landen van de voormalige Sovjet-unie. Veel moderne systemen zoals ROSS (Rus: POCC; Российская Отечественная Система Самообороны) zijn voortgekomen uit sambo. Maar eigenlijk is sambo  slechts een Russiche kijk op het Japanse judo.

Bronnen:

1. http://www.sambo-nederland.nl geraadpleegd op 15-10-2016
2. Лукашев М. Н. Сотворение самбо: родиться в царской тюрьме и умереть в сталинской. –  «Будо-Спорт», 2003. — pag. 104. — ISBN 5-901826-02-7
3. Куланов А. Е. Василий Ощепков: путь из ниоткуда в никуда // Япония наших дней. — Москва: ИДВ РАН, 2011.  Boek 1 (van de 7).  pag. 85-101. 199- 201.
4. СИСТЕМА САМБО. Становление и развитие. Из семейного архива Харлампиевых. / Сост. А.А. Харлампиев (мл.), Н.Н. Харлампиева. Москва, «Издательство ФАИР», 2007.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s