Het Eerste Abstracte Kunstwerk

 

zonder-titel-eerste-abstracte-aquarel-1910

Aquarel zonder titel, W. Kandinsky (1910)

 

Aan het begin van de vorige eeuw ontstond er een nieuwe stroming binnen de kunst: abstracte kunst. Dit is een stroming binnen het modernisme, gekenmerkt door de aanwezigheid van vormen, kleuren en contrasten, en het ontbreken van realiteit. Er kan zowel gebruikt gemaakt worden van organische vormen als geometrische, wiskundige vormen[1]. Er wordt gezegd dat in 1910 het eerste abstracte aquarel werd gemaakt door de Russische kunstenaar Wassily Kandinsky, genaamd “Zonder titel”. Of het werk van Kandinsky daadwerkelijk het eerste was, daar wordt tegenwoordig getwijfeld. Draagt Kandinsky terecht deze titel van ‘eerste abstracte kunstenaar’?

De in 1866 geboren Kandinsky speelde een belangrijke rol binnen de abstracte schilderkunst. Hij maakte zichzelf meester in het schilderen en tekenen, en hij reisde door heel Europa[2]. Hij schilderde lijnen, vlakken en vormen zoals dat nog nooit eerder was gedaan. Zijn schilderijen waren een revolutie: bevrijd van banden met objecten en voorwerpen, compleet gedematerialiseerd. Met zijn werken maakte hij zich volledig los van de weergave van de zichtbare wereld. Kandinsky claimde dat zijn werk het eerste abstracte kunstwerk was, maar rond 1920 ontstond hierover echter een discussie. De Amerikaanse kunsthistoricus en professor Kenneth Lindsay stelde ter discussie of het aquarel daadwerkelijk het eerste abstracte werk was[3]. Dit werk, samen met twee andere werken, was met ‘Kandinsky’ getekend en gedateerd, terwijl al zijn andere aquarellen en tekeningen uit 1913 ongedateerd zijn, en als ze al gesigneerd zijn dan is dat met een simpele ‘K’ in een triangel. Dit brengt hem tot de conclusie dat deze werken incorrect zijn gedateerd ergens na 1933 door Kandinsky zelf, die zich hierin heeft vergist. Volgens Lindsay horen de twee aquarellen stilistisch in 1913 thuis en niet in 1910[4], en van dit aquarel zonder titel wordt gedacht dat het een schets is van ‘Komposition VII[5]. Kandinsky dateerde zijn eerste abstracte schilderij op 1911, ‘schilderij met cirkel’, maar ook hierover bestaan twijfels.

36.jpg

Komposition VII, W. Kandinsky (1913)

Sommige schrijvers zien Kandinsky als de ‘uitvinder’ van de abstracte kunst. Anderen menen echter dat de Tsjech Frantisek Kupka het eerste abstracte schilderij maakte. Ook wordt er gezegd dat vanaf 1911 het aantal kunstenaars dat experimenteerde met abstracte kunst te groot is om op te noemen[6]. Het feit dat Kandinsky toch wordt gezien als de grondlegger van de abstracte kunst heeft een aantal redenen: allereerst was abstractie voor Kandinsky geen voorbijgaande episode: hij had de abstractie uitgewerkt in de periode 1910-1912 en bleef bij de verdere ontwikkeling van de abstracte kunst steeds tot de pioniers behoren. Verder was hij in 1910 al vierenveertig jaar en had toen een tienjarige loopbaan als schilder achter de rug, wat hem een zekere mate van autoriteit verleende. Bovendien woonde hij toen in een “hoofdstad” van de kunst: München. Deze omstandigheden waren geschikt om Kandinsky als hoofd van de nieuwe school bekend te maken.

[1]M. Seuphor, “Abstract painting: Fifty years of accomplishment, from Kandinsky to the present” New York: Harry Abrams (1961).

[2]Kenneth C. Lindsay, review of “Kandinsky: The Development of an Abstract Style” by Rose-Carol Washton Long, in The Art Bulletin, vol. 64, No. 4 (Dec., 1982), p. 678-680. 

[3]Kenneth C. Lindsay, review of “Kandinsky” by Will Grohmann, in The Art Bulletin, vol. 41, No. 4 (Dec., 1959), p. 348-350. 

[4]Hans K. Roethel and Jean K. Benjamin Source. “A New Light on Kandinsky’s First Abstract Painting” in The Burlington Magazine, vol. 119, No. 896 (Nov., 1977), Special Issue Devoted to European Art, p.772-770. 

[5]Armin Zweite. “Kandinsky und München, Begegnungen und Wandlungen 1896-1914” Tentoonstellingscatalogus, München (1983).

[6]C. Blok, “Geschichte der abstrakten Kunst: 1900-1960“. Keulen : M. DuMont Schauberg (1975).

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s