De opkomst van de Russische oligarch

Het is al lang geen geheim meer dat een aantal Russen behoren tot de allerrijksten ter wereld. Een aantal van hen laat dit dan ook zien door onder andere eigenaar te zijn van sportclubs. Zo is Roman Abramovich eigenaar van voetbalclub Chelsea, Mikhail Prokhorov eigenaar van basketbalclub de Brooklyn Nets en Dmitry Rybolovlev eigenaar van de voetbalclub AS Monaco (Russia Today). Maar ook zijn/waren 5 van de 8 grootste en duurste privé jachten ter wereld eigendom van Russen, waarvan de duurste een waarde heeft van 485 miljoen dollar(Business Insider). Hetgeen al deze Russen met elkaar gemeen hebben is dat het Russische oligarchen zijn. In 2003 bezaten 29 Russische oligarchen 39.2% van het onderzochte deel van de Russische economie en had men meer dan 1.8  miljoen werknemers in dienst (Guriev & Rachinsky, 2005). In relatief korte tijd heeft een kleine groep dus een groot deel van de Russische economie in handen weten te krijgen. In deze blogpost wordt gekeken hoe dit heeft kunnen gebeuren en welke omstandigheden dit mogelijk hebben gemaakt.

Er zijn een aantal factoren die bijdroegen aan het feit dat de oligarchen de economie in handen hebben weten te krijgen. Ten eerste volgde er een golf van privatisering van overheidsbedrijven na de val van het communistische systeem van de Sovjet-Unie. Tijdens deze privatisering werd het eigendom van de instelling overgedragen aan de persoon die op dat moment de baas was van deze instelling of werd het eigendomsrecht overgedragen aan de toezichthouders van de desbetreffende instelling, de zogenoemde nomenklatura (Guriev & Rachinsky, 2005). Een andere groep verkreeg zijn welvaart door eind jaren ‘80 onder Gorbatsjov gebruik te maken van de gedeeltelijke hervormingen waardoor arbitrage mogelijkheden ontstonden (Guriev & Rachinsky, 2005). Daarnaast wist een deel van de oligarchen in de periode onder Yeltsin en Poetin aan kapitaal te komen door eigenaar te worden van banken en investeringsfondsen (Glazunov, 2013)

 

Toegang tot kapitaal was in deze periode van transitie essentieel voor het latere succes van deze oligarchen (Glazunov, 2013). Mid jaren ‘90 werd namelijk het ‘loans-for-shares’ systeem geïntroduceerd. Dit waren in feite veilingen waarop grote overheidsinstellingen die zich bezighielden met het winnen delfstoffen werden geveild. Hiervoor werd een commerciële bankier aangesteld die vervolgens alleen zijn eigen bod in acht nam en hier veel te weinig voor betaalde. De prijs waarvoor het object gekocht werd zou dan een lening zijn aan de overheid, die overigens nooit van plan was deze lening af te lossen(Guriev & Rachinsky, 2005). Op deze manier wist Mikhail Khodorkovsky voor 78% eigenaar te worden van het oliebedrijf Yukos, destijds had dit bedrijf een geschatte waarde van 5 miljard dollar maar werd verkocht voor 310 miljoen. Ook Boris Berezovsky werd eigenaar van een oliebedrijf, Sibneft. Destijds had dit bedrijf een geschatte waarde van 3 miljard dollar., maar werd het aan Berezovsky verkocht voor 100 miljoen dollar (Goldman, 2016). Dit systeem werd bedacht ten tijde van de hervormingen onder Boris Yeltsin. Men was namelijk bang dat de bevolking zou veranderen van standpunt ten opzichte van de hervormingen en dit zou een herverkiezing van Yeltsin in gevaar kunnen brengen (Gourevitch & Shinn, 2005). Daarom werd het proces privatisering op deze manier in een stroomversnelling gebracht (Goldman, 2016).

 

Toen Poetin in 2000 aan de macht kwam liet hij weten aan de oligarchen dat vanaf dat moment hun speciale behandeling afgelopen zou zijn. De overheid ging de bedrijven van de oligarchen net als alle andere bedrijven behandelen en verder met rust laten. Dit alleen wel onder de voorwaarde dat zij zich niet zouden mengen in de politiek of kritiek zouden leveren op Poetin. Toen bleek dat men zich hier niet aan hield is de houding van Poetin ten opzichte van de oligarchen sterk verslechterd. Deze houding zou, in combinatie met de economische crisis van 2008, ervoor zorgen dat de macht en het kapitaal van de oligarchen in de daaropvolgende jaren sterk afnam (Goldman, 2016).

 

Literatuur

Glazunov, M. (2013). Business in post-Communist Russia: Privatisation and the Limits of Transformation (1st ed., pp. 27-29). Routledge.

Goldman, M. (2016). Putin and the Oligarchs. Council on Foreign Relations. Retrieved 13 November 2016, from http://www.cfr.org/world/putin-oligarchs/p8018

Gourevitch, P. & Shinn, J. (2005). Political power and corporate control (1st ed.). Princeton: Princeton University Press.

Guriev, S. & Rachinsky, A. (2005). The Role of Oligarchs in Russian Capitalism. Journal Of Economic Perspectives, 19(1), 131-150. http://dx.doi.org/10.1257/0895330053147994

More. (2016). RT International. Retrieved 13 November 2016, from https://www.rt.com/more/

Stone, M. (2016). The 8 Most Expensive Yacht Purchases Of All Time. Business Insider. Retrieved 13 November 2016, from http://www.businessinsider.com/most-expensive-yachts-2013-12?international=true&r=US&IR=T

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s