Krim-Tataren, een volk in beweging

tatar

Protest van Krim-Tataren, Euromaidan Press 2016

 

Sinds de annexatie van de Krim door Rusland is één van oudsher nomadisch volk zich opnieuw in grote getale gaan bewegen, de Krim-Tataren. Van de naar schatting 300.000 mensen die op de Krim-Tataren die op de Krim woonde, zijn er inmiddels 30.000 gevlucht naar de Oekraïne, uit angst voor repressie en onderdrukking en een herhaling van de geschiedenis (Kay, 2014). Dit is namelijk niet de eerste keer dat de Krim-Tataren in beweging zijn, men kent een rijke geschiedenis van trekken door vreemde landen. Hoe ziet deze geschiedenis eruit?

De Krim-Tataren zijn van origine een Turks, soennitisch volk met een
rijke geschiedenis. De Krim-Tataren stammen af van de Turkse-Mongoolse hordes die uit het verre oosten, Rusland jarenlang overheersten en afpersten en zij zijn verwant met andere Tataarse volkeren (Rorlich, 1999). De nomaden van deze hordes vestigden zich overal, waaronder op de Krim. Na het uiteenvallen van de Gouden-horde ontstond in 1449 de Krim-Tataarse kanaat (Qırım Yurtu) op de Krim.

map-golden-horde

Het Mongoolse rijk, het grootste dat de wereld heeft gekend. WordPress 2016

 

De Krim kent een ingewikkelde geschiedenis van vele volkeren die er woonde of het land koloniseerde. Men denkt dan ook dat de mensen die zich nu Krim-Tataren noemen een mengeling zijn van allerlei volkeren, maar de Turks/islamitische identiteit grotendeels hebben overgenomen dan wel hebben behouden (Vardys, 1971). Dit volk kreeg zijn origine in het kanaat dat ontstond, maar al snel een vazalstaat werd van het Turkse broedervolk, het Ottomaanse rijk. Men behield toch een grote mate van zelfstandigheid en bleef nog jarenlang buurvolkeren plunderen en als buffer dienen tussen de Ottomanen en Rusland (Vardys, 1971). Dit veranderde toen Catharina de grote het land veroverde.

Catharina de grote was uit op wraak, na eeuwenlange plunderingen en afpersingen. Na een vredesverdrag te hebben gesloten met de Krim-Tataren, werd de staat illegaal geannexeerd in 1783 en begon de Russificatie van de Krim (Vardys, 1971). De Krimoorlog startte een verandering voor de Krim-Tataren. Veel Krim-Tataren sloegen gedurende de oorlog op de vlucht en de hoeveelheid Krim-Tataren op de Krim begint vanaf dat moment af te nemen.

De Russen lieten de Krim-Tataren vanwege hun veelal nomadische levensstijl grotendeels met rust en koloniseerde voornamelijk de grote steden zoals bijvoorbeeld ook bij de Kazakken gebeurde, waardoor een meerderheid van Krim-Tataren op het platteland van de Krim overbleef (Martin, 2001). De holodomor was het begin van een periode van nieuwe onderdrukkingen. De holodomor in Oekraïne trof ook de Krim-Tataren waar velen door honger en ziekte omkwamen (Rorlich, 1999). De haat aan Rusland zetten velen er dan ook toe aan om met de Nazi’s te collaboreren dan wel militair bij te staan gedurende de tweede wereldoorlog. Velen vochten echter (gedwongen) in het Soviet-leger. De paranoïde Stalin kon de Krim-Tartaren dan ook niet vergeven en besloot de Krim-Tataren te deporteren naar het oosten van zijn Russische rijk, ook wel de Sürgünlik genoemd (Uehling, 2004).

199765

Schilderij van een deportatietrein van de Sürgünlik crymr.org

Jarenlang overleefde men op de steppe van Kazachstan of op andere plekken in de wereld, totdat de Soviet Unie erkende verkeerd te hebben gehandeld. Pas na de perestrojka en het uiteenvallen van de Soviet Unie keerde velen terug, niet alleen uit Kazachstan maar ook uit landen als Turkije, onderdeel van de inmiddels grote Krim-Tataarse diaspora (Burke, 1996). Deze massale terugkeer is voor velen sociologen een zeer interessante ontwikkeling en lijkt op die van Israël, een terugkeer naar een thuisland (Zaloznaya & Gerber, 2012).
Men creëerde een eigen parlement, de Mejilis met Mustafa Dhzemilev , lange tijd een belangrijke activist, als leider. Een documentaire van de NPO, Moslims op de Krim, gaat in op de toestand van de Krim en de status van Mustafa onder de Krim-Tataren. Dit parlement is nu hetgeen wat de Krim-Tataren als volk bij elkaar houdt.

Sinds het Krim-conflict zijn de Krim-Tataren vervallen tot een voornamelijk Oekraïens politiek middel. De angst bij de Krim-Tataren voor de oude vijand, Rusland is teruggekeerd nu Rusland de controle over de Krim heeft genomen. Men bevindt zich in een gevaarlijk politiek spel dat wordt uitgevochten in een arena die weinig aandacht geeft voor een volk dat nog maar zo klein is. Men zal weer in beweging moeten komen en weer op zoek moeten gaan naar een tijdelijk gastland, om ooit weer terug te kunnen keren.

Maikel van Sambeek (10427902)

 

Bibliografie:

  • Burke, J. (1996). Crimean Tatars: Repatriation and Conflict Prevention. New York: Open Society Institute, Forced Migration Projects.
  • Kay, K. (2014). Crimean Muslim refugees feel welcome, but there’s no place like home. Kiev, Oekraïne. Opgeroepen op 11 7, 2016, van http://www.pbs.org/newshour/bb/crimean-muslim-refugees-feel-welcome-but-theres-no-place-like-home/
  • Martin, V. (2001). Law and custom in the steppe : the Kazakhs of the Middle Horde and Russian colonialism in the nineteenth century. Richmond: Routledge Corzon.
  • Rorlich, A.-A. (1999). History, collective memory and identity: the Tatars of sovereign Tatarstan. Communist and Post-Communist Studies, Volume 32, Issue 4, 379–396.
  • Uehling, G. L. (2004). Beyond Memory: The Crimean Tartars’s Deportation and Return. New York: Palgrave Macmillan.
  • Vardys, V. S. (1971). The case of the Crimean Tartars. The Russian Review, Vol. 30, No. 2, 101-110.
  • Zaloznaya, M., & Gerber, T. P. (2012). Migration as Social Movement: Voluntary Group Migration and the Crimean Tatar Repatriation. Population and Development Review, Vol. 38, No. 2, 259-284.

Interessante artikelen:

  • Krim-Tataren blazen herdenking af wegens onlusten, Volkskrant
  • Duizend jaar kijken naar de Zwarte Zee, Volkskrant

  • One year after the Russian takeover, refugees from Crimea share their stories, Pri, audiointerview
  • One of Ukraine’s most nationalistic cities has become a refuge for nearly 2,000 Muslims, quartz, foto’s

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s