Liefde gaat door de maag

blog-2


Melissa Caldwell heeft in 2002 een interessant artikel geschreven over de invloed van het
consumptiepatroon van de Russen op het nationalisme. 1 Zij schrijft over de verschuiving van
populariteit van de goederen uit het westen naar de producten die van Russische bodem komen. Ze
noemt het project ‘Buy Russian’ waarbij het promoten van Russische producten centraal staat. 2 Dit
lijkt misschien een ontwikkeling die ons in het westen niet zoveel zou moeten schelen. Wat maakt
het uit of Moskovieten Russische soep eten of Amerikaanse ontbijtgranen? Maar niets is minder
waar! We zouden meer aandacht moeten geven aan de vormen van het Russisch patriottisme die
niet op het politieke toneel zichtbaar zijn. Daarom beargumenteer ik in dit korte blog graag dat het
van belang is om te weten wat op de borden van het Russische volk ligt.
Caldwell stelt in haar artikel dat consumeren een sociaal gebeuren is. In een maatschappij
worden aan bepaalde producten een bepaalde waarde toegekend die iets kan zeggen over de sociale
situatie van de consument. 3 Dit idee sluit mooi aan bij het artikel van Susan Holak ‘From Brighton
beach to blogs: exploring food-related nostalgia in the Russian diaspora’ uit maart 2013. 4 In dit
artikel schrijft Holak de invloed die culinaire cultuur heeft op het moment dat mensen in diaspora
leven. Ze verwijst naar een artikel van Jon Holtzman waarin gesteld wordt dat eten (zowel het
werkwoord als het zelfstandig naamwoord) een belangrijke rol speelt in het vormen en waarborgen
van een identiteit en in het (re)creëren van een ‘thuis’, ook als dat niet meer in je vaderland is. 5
Een gevolg hiervan is dat projecten zoals ‘Buy Russian’ een enorme invloed kunnen hebben
op de maatschappij waarin ze uitgevoerd worden. Caldwell benadrukt dat dit in Rusland misschien
nog wel meer het geval is dan in andere (Europese) landen. Ten tijde van de Koude Oorlog was de
symbolische waarde van etenswaren enorm groot. 6 Producten uit kapitalistische landen hadden een
zware, politieke lading. Door winkels zoals de berjozka’s was voor een elite in Rusland echter een
aantal producten beschikbaar die voor de gewone Rus ver van zijn bed stonden. Het bestaan van
deze winkels had een enorme invloed op de verhoudingen binnen de Russische maatschappij en dit
is nog een voorbeeld van hoe consumeren een sociale handeling is.
Over Rusland heeft ‘het Westen’ een sterke mening. Een groot deel van die mening is echter
gebaseerd op de politieke acties die de Russische overheid onderneemt. Rusland is echter veel meer
dan alleen politiek. Om een beter en eerlijker beeld te kunnen vormen van het land dat ons zoveel
schrik aanjaagt, is het van belang om verder te kijken dan alleen de politiek. De invloed die op de
gewone burger wordt uitgeoefend door middel van de Russische cultuur (zoals door eten en
consumeren) is groot. Dit onderwerp is echter moeilijker te vatten omdat het ingaat op de
subjectiviteit en de emoties die in een samenleving spelen. Maar ik wil graag bepleiten dat we
onderzoek naar deze lastig te concretiseren onderwerp niet uit luiheid uit de weg gaan.
Want om de liefde te snappen die door de maag gaat, is het ook nodig om de maag te
snappen.
1
2
3
4
5
6
Melissa Caldwell, ‘The Taste of Nationalism: Food Politics in Postsocialist Moscow’ in: Ethnos, 67 (2002)
Ibidem, 307
Ibidem, 313
Susan Holak, ‘From Brighton beach to blogs: exploring food-related nostalgia in the Russian diaspora’ in:
Consumption Markets and Culture, 17 (2014)
Jon Holzman, ‘Food and Memory’ in: Annual Review of Anthropology, 35 (2006) 366
Caldwell, ‘The Taste of Nationalism’, 298

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s