Revolutie in Rusland door social media?

Sociale media zijn momenteel niet meer weg te denken uit het hedendaagse medialandschap. De meest recente cijfers over het gebruik van social media in Rusland, uit het vierde kwartaal van 2014, laten een stijgende lijn in het social media gebruik zien, waarin 46% van de Russische bevolking actief is op social media. Zo gebruikt 28% van de Russische bevolking VKontakte (een Russische variant van Facebook), 18% Facebook, en is 10% van de Russen actief op Twitter (Statista, 2015). In verschillende landen hebben sociale media burgers bijeengebracht en zo bijgedragen aan een revolutie, bijvoorbeeld tijdens de Jasmijnrevolutie in Tunesië en tijdens de Egyptische revolutie, beide plaatsgevonden in 2011 (White & McAllister, 2014). De vraag is of dit ook in Rusland zou kunnen gebeuren. Rusland heeft namelijk een goed opgeleide en politiek geëngageerde bevolking, waarvan veel burgers graag een democratie met eerlijke verkiezingen zouden willen zien (White & McAllister, 2014). In deze blogpost zal dan ook de vraag beantwoord worden: Kan social media leiden tot een revolutie in Rusland?

De groei van social media heeft de rol van traditionele media erg doen veranderen. Bij de traditionele media kan de politieke elite controle uitoefenen over media door politieke overtuigingen op de agenda te zetten en berichten op een zo gunstig mogelijke manier te framen (Meraz, 2009). Op social media is controle hebben over de inhoud echter veel lastiger, omdat iedereen de mogelijkheid heeft om iets te plaatsen en er een diversiteit aan topics besproken wordt (White & McAllister, 2014).

Om als Russische burger kritiek te uiten op politiek vlak, is bloggen populair (Stanyer, 2009). Politieke blogs zijn populair onder de bevolking omdat de bloggers geen banden hebben met de politieke elite, en zij hierdoor onderwerpen kunnen aansnijden die de elite liever vermijdt of op een andere manier zou framen. Daarnaast kunnen Russen social media zoals Facebook gebruiken om zich in te schrijven voor specifieke evenementen, bijvoorbeeld protesten, en kunnen ze Twitter gebruiken om op een snelle manier informatie te delen, die in tegenstelling tot de traditionele media vrij is van propaganda van de politieke elite (Stepanova, 2011). Facebook en Twitter zijn iets minder serieus dan politieke blogs, waardoor deze vormen van social media ook de ideale plek lijken te zijn om op een iets speelsere manier kritiek te uiten op de politiek.

Alhoewel de mogelijkheden van social media enorm lijken, is het niet zo dat de Russische overheid geen toezicht houdt op social media. Zo is het sinds 2015 verboden om memes op social media te plaatsen waarin publieke figuren belachelijk worden gemaakt. Onder dit verbod vallen ook parodiewebsites- en profielen (Klompenhouwer, 2015). In hetzelfde jaar is een wet ingegaan waarin stond dat populaire bloggers vallen onder massamedia. Een blogger die per dag meer dan drieduizend unieke bezoekers krijgt, moet zich officieel registreren. Op deze manier kan toegang geweigerd worden aan kritische blogs.

Ondanks de belangrijke rol die social media heeft gespeeld in de revoluties in het Midden-Oosten, was dit in een tijd waarin social media nog in opkomst was en er nog geen duidelijke regels of richtlijnen waren hoe leiders van een land hiermee om moesten gaan. Inmiddels is de tijd veranderd: aan de wetten en het strenge optreden van Rusland naar bijvoorbeeld memes en kritische geluiden is merkbaar dat dit hedendaags wel anders is (Klompenhouwer, 2015). Daarnaast is het ook niet zeker in hoeverre de Russische overheid kan meelezen met wat er op social media bij mensen onderling wordt besproken. Het is dan ook niet ondenkbaar dat er op tijd ingegrepen kan worden als er op sociale media geluiden opkomen voor mogelijke protesten die kunnen leiden tot een revolutie. Al met al kan geconcludeerd worden dat een revolutie in Rusland met behulp van sociale media niet erg waarschijnlijk lijkt.

Bronnenlijst

Klompenhouwer, L. (2015). Rusland doet spottende memes in de ban. Dus ook deze? NRC Handelsblad, April 12 (2015), https://www.nrc.nl/nieuws/2015/04/12/rusland-doet-spottende-memes-in-de-ban-dus-ook-deze-a1417127 (website geraadpleegd op 12.11.2016)

Meraz, S. (2009). Is there an elite hold? Traditional media to social media agenda setting influence in blog networks. Journal of Computer-Mediated Communication, 14(3), 682–707. doi:10.1111/j.1083-6101.2009.01458.x

Stanyer, J. (2009). Web 2.0 and the transformation of news and journalism. In A. Chadwick & P.N. Howard (Eds.), Routledge Handbook of Internet Politics. London: Routledge.

Statista (2015). Penetration of leading social networks in Russia as of 4th quarter 2014. Statista, Januari (2010), https://www.statista.com/statistics/284447/russia-social-network-penetration (website geraadpleegd op 12.11.2016)

Stepanova, E. (2011). The role of information communication technologies in the ‘Arab Spring’. PONARS Eurasia Policy Memo No. 159, Mei (2011), http://www.ponarseurasia.com/sites/default/files/policy-memos-pdf/pepm_159.pdf (website geraadpleegd op 12.11.2016)

White, S., & McAllister, I. (2014). Did Russia (nearly) have a Facebook revolution in 2011? Social media’s challenge to authoritarianism. Politics, 34, 72-84. doi:10.1111/1467-9256.12037

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s