Satire en social media als gereedschap voor verandering.

Satire en spotprenten zijn in Rusland verre van onbekend. Russische politici worden door de jaren heen als vanzelfsprekend bekritiseerd met behulp van cartoons, filmpjes, strips en andere vormen van satire. Sinds enkele jaren staat de Russische president echter ook in de internationale politiek vaak in het middelpunt van cartooneske aandacht. De karikaturen van Poetin zijn bijna niet meer te tellen en door nieuwe ontwikkelingen als sociale media wordt deze informatie sneller verspreidt dan ooit (Machleder & Asmolov, 2011).

meme-poetin(bron: google images, 2016)

Zoals Boris Jeltsin (zie hieronder), voorganger van Vladimir Poetin, vaak in spotprenten werd neergezet als een dronkaard, wordt Poetin vaak neergezet als een boosaardig leider. Sinds het neerhalen van vlucht MH-17 lijkt Poetin meer dan ooit het middelpunt van spotprenten in zowel Russische als internationale journalistiek (De Correspondent, 2014). Maar wat voor invloed hebben deze spotprenten nu daadwerkelijk op de positie van Poetin binnen nationale en internationale politiek?

yeltsin(bron: google images, 2016)

Toen Poetin aan de macht kwam in 2000, liet Poetin vrijwel meteen merken dat hij niet gecharmeerd was van de manier hoe hij werd geportretteerd door satirische media (Myers, 2015). De Russische onafhankelijke tv-zender NTV portretteerde al sinds 1994 politici in hun programma ‘Koekly’. Dit programma gebruikte poppentheater om actualiteiten en hun hoofdrolspelers op een humoristische manier na te spelen. Na de overwinning van Poetin tijdens de verkiezingen werd hij op een dusdanige manier geportretteerd dat Kremlin medewerkers een stokje probeerde te steken voor Koekly. De vrijheid van meningsuiting zou niet aangetast worden, maar binnen enkele maanden was NTV een tv-zender onder controle van de overheid (Bennetts, 2016).

In hedendaags Rusland wordt Poetin op een meer anonieme manier aan het spit geregen. Zo worden er geanimeerde filmpjes gepubliceerd waarbij hij zijn politieke tegenspelers met een druk op een knop laat ‘verdwijnen’ (Dailymail, 2016). En worden er in bushokjes regelmatig anonieme posters opgehangen met karikaturen en leuzen. Ondanks het feit dat deze posters door overheidsorganisaties snel weggehaald worden, gaan met behulp van sociale media deze karikaturen vaak al de hele wereld over. Het wordt steeds moeilijker om te controleren wat er op het internet staat en wie hier verantwoordelijk voor is (Bennetts, 2016).

Toch wordt er door critici beweert dat juist Rusland faalt in sociale media. Er werd voorspeld dat satire en sociale media een grotere impact zou hebben op Poetin en zijn machtspolitiek (Fossato et al, 2008). Echter lijkt in Rusland de satire het vertrouwen in Poetin niet te schaden. Daarnaast lijkt de Russische strategie ook te veranderen. Zo blijven satires waarbij Poetin als machtig politicus die angst inboezemt bij zijn vijanden vaak relatief lang en ongehinderd op het internet staan (Dailymail, 2016).

Op internationaal niveau lijkt Poetin echter geen populariteit te winnen. Organisaties als Medusa en groepen als Pussy Riot genereren internationale bekendheid en laten hun stem horen buiten de Russische overheidscontrole om. De angst en afkeer voor Poetin lijkt buiten Rusland groter dan ooit (de Correspondent, 2016).

Of deze ontwikkeling zal volgen in Rusland blijft een lastig te beantwoorden vraag. De Russische bevolking staat volgens peilingen in 2014 met 83% achter Poetin (Gallup, 2014). Ondanks zijn soms agressieve optredens zoals in Oekraïne of Syrië, is de Russische bevolking ervan overtuigd dat Poetin het goed doet.

De vraag of satire en sociale media een gouden combinatie zijn die verandering in de hand werkt is dus lastig om te beantwoorden. Het beïnvloed weliswaar het beeld dat mensen hebben, maar niet zozeer de directe status van een politiek leider.

Literatuur

Daily Mail (2016) http://www.dailymail.co.uk/news/article-3427055/Russia-s-ruling-party-releases-bizarre-series-cartoons-showing-Putin-BEHEADING-political-opponents.html [geraadpleegd op 8 november 2016]

Fossato, F., Lloyd, J., & Verkhovskiĭ, A. (2008). The Web that failed: How opposition politics and independent initiatives are failing on the Internet in Russia. Reuters Institute for the Study of Journalism, University of Oxford.

Gallup (2016). Popularity of Putin in Russia: http://www.gallup.com/poll/173597/russian-approval-putin-soars-highest-level-years.aspx [geraadpleegd op 10 november, 2016]

Machleder, J., & Asmolov, G. (2011). Social Change and the Russian Network Society. Internews Center for Innovation and Learning.

Marc Bennetts (2016) http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/the-rise-and-risks-of-political-satire-in-putins-russia-a7022436.html [geraadpleegd op 8 november 2016]

Ryan-Hayes, K. L. (2006). Contemporary Russian satire: A genre study. Cambridge University Press.

Steven Lee Myers (2015) De nieuwe tsaar: de opkomst en heerschappij van Vladimir Poetin. Prometheus, Amsterdam.

Thalia Verkade (2014) https://decorrespondent.nl/1519/zo-kijkt-een-rus-naar-het-nieuws/115690242052-702ba0c7 [geraadpleegd op 8 november 2016]

The Guardian (2014) https://www.theguardian.com/world/2014/jul/28/eu-sanctions-russia-malaysia-airlines [geraadpleegd op 9 november 2016]

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s