Versterkt het Russisch Wereldkampioenschap voetbal de positie van Poetin

In 2018 zal de 21st editie van het FIFA Wereldkampioenschap voetbal gehouden worden in Rusland. De eerste serieuze poging om het toernooi te organiseren werd gedaan in februari 2009. De eerste stemming over selectie van het gastland vond plaats in Zurich in 2010. Rusland won deze stemming met een absolute meerderheid door in het 22-koppen tellende comité 13 stemmen te behalen. De keuze die viel op Rusland werd echter door velen als controversieel gezien. Zo zouden zwarte spelers in het Russische voetbal vaak te maken hebben met racistische spreekkoren van supporter (Syal, 2010). De tot viermaal verkozen Afrikaans voetballer van het jaar, Yaya Touré, sprak in 2013 zelfs over het boycotten van het wereldkampioenschap door Afrikaanse spelers. Deze uitspraak maakte hij, nadat hij en andere Afrikaanse voetballers te maken kregen met racistische bejegeningen in Rusland. De boycot zou overwogen worden indien de Russische overheid geen actie zou ondernemen racisme te bestrijden (BBC, 2013). Betrekkingen in het recente conflict in Oekraïne hebben er ook toe geleid dat verschillende internationale politici duidelijk hebben gemaakt dat het toernooi niet meer in Rusland gehouden zou moeten worden, met name na de controversiële annexatie van de Krim (Winter, 2014).  Daarnaast zijn er verschillende beschuldigen geweest dat Rusland zich schuldig heeft gemaakt aan corruptie bij het werven van stemmen. Zowel de FIFA als de Amerikaanse FBI hebben hiernaar een onderzoek gedaan.

Ondanks deze controverses lijkt het Wereldkampioenschap voetbal van 2018 in Rusland door te gaan. In dit blog ga ik vooral in op de beschuldigingen rond corrupte en zal ik proberen de vraag te beantwoorden, wat de politieke en economische redenen zijn voor het organiseren van dit grote toernooi?

Het Wereldkampioenschap in Rusland zal naar wat het lijkt het duurste voetbaltoernooi worden in de geschiedenis. De Russische minister van Sport, Vitaly Mutko, heeft aangekondigd dat de kosten voor het toernooi uit zouden kunnen komen op 40 miljard dollar, een eerdere schatting werd gesteld op 19 miljard dollar (Saakov, 2014). Daarnaast stelde de directeur van het Russische bid op het Wereldkampioenschap, Alexander Sorokin, dat Rusland plant om een astronomisch bedrag van 180 miljard dollar te investeren in infrastructuur ter voorbereiding op 2018 (Szymanski, 2011). Financiële garanties van het gastland worden steeds meer als essentieel gezien om ervoor te zorgen dat het bid om het toernooi te organiseren wordt geaccepteerd. Hoewel Rusland al een aantal stadions met een hoge capaciteit heeft, wordt het bid aangegrepen om ook nieuwe stadions te bouwen. Speelgerechtigde stadions voor het Wereldkampioenschap moeten een minimumcapaciteit hebben van 45.000 toeschouwers, het gemiddelde aantal toeschouwers ligt in de Russische Premier League echter op 11.500 (Saakov, 2014).

krestovsky-stadion-sint-petersburg

Het nieuwe Krestovski Stadion van Zenit Sint Petersburg

Een megaproject als het Wereldkampioenschap vormt een belangrijk politiek element in het huidige beleid van Poetin. Grootschalige projecten hebben ook altijd een belangrijke rol gespeeld in de economische ontwikkelingen tijdens de Sovjet Unie (Orttung, 2014). Enorme projecten als het Witte Zeekanaal of het Moskouse metronetwerk zijn hier voorbeelden van. Deze projecten werden echter allemaal uitgevoerd in een ondemocratische eenpartijstaat. Het huidige politieke klimaat in Rusland wordt bepaald door het leiderschap van Vladimir Poetin, met een systeem waarin macht enorm wordt gepersonaliseerd. Het organiseren van een megaproject, zoals het WK voetbal, wordt als middel gebruikt voor behoud van het bestaande regime. Rusland probeert hierdoor nadruk te leggen op de prestaties van de staat. Er wordt zelfs gesteld dat door focus te leggen op dit soort prestaties het gat, wat de val van het communisme heeft achtergelaten, kan worden opgevuld (Orttung, 2014).
Daarnaast biedt het organiseren van enorme projecten zoals het Wereldkampioenschap, maar natuurlijk ook de recente Olympische spelen van 2014 in Sotsji, een platform om de internationale beeldvorming over Rusland te verbeteren (Szymanski, 2011). De wedstrijden zullen over de hele wereld aan een enorm groot publiek worden uitgezonden. Grootschalige projecten als deze moeten de bevolking een hernieuwd gevoel van trots op de natie geven, tevens nationalisme aanwakker, en zelfs het geloof in de leider verbeteren. Poetin probeert hierdoor Ruslands nationale identiteit te promoten en deze evenementen te laten bijdragen aan Ruslands groeiende status als een internationale supermacht. Het wereldkampioenschap wordt dus gebruikt als marketingmiddel en om legitimiteit te geven aan het regime. Ook het tevreden houden van de elite is een belangrijk middel om deze legitimiteit te behouden: organisatorische taken van het evenement kunnen worden verdeeld onder de regerende elite. Deze bestaan onder ander uit machtige oligarchen en mensen met een voorname positie binnen veiligheidsdiensten, het leger en de politie . Deze groep kan vervolgens een graantje meepikken in dit corrupte systeem. Dit geeft het huidige regime loyale bondgenoten die moeten zorgen voor behoud van de macht (Orttung, 2014).
In de Russische autoritaire politieke omgeving is er weinig verantwoordingsplicht op financieel toezicht, dit opent bij het organiseren van een Wereldkampioenschap de deur voor hoge budgetoverschrijdingen en corruptie (Orttung, 2014). Budgetoverschrijdingen komen vaker voor bij het houden van mega-evenementen, maar door de autoritaire, gecentraliseerde aard van het Russische politieke systeem hoeven organisatoren weinig of zelfs geen rekening te houden met publieke kritiek op deze uitgaven (Mickiewicz, 2008).
Megaprojecten hebben een tal van verschillende functies, zowel in Rusland als in de wereld. Organisatoren beweren dat het leidt tot een toename van sport onder jongeren in het gastland, daarnaast creëert het nieuwe banen en andere vormen van economische ontwikkelingen zoals toerisme. De Russisch federale overheid gebruikt het Wereldkampioenschap daarnaast ook om achtergestelde regionale gebieden economisch te ontwikkelen. Rusland moet de steden buiten Moskou ontwikkelen om de huidige migratiedruk van de hoofdstad af te halen (Orttung, 2014). Het Wereldkampioenschap voetbal moet in de selectieve speelsteden zorgen voor herontwikkeling. Het is niet geheel duidelijk of sport gedreven ontwikkeling het best zijn voor de behoeften van burgers in die stedelijke gebieden. Uitgaven zullen voornamelijk gericht zijn op de bouw van stadions, vliegvelden en infrastructuur. De bevolking zal waarschijnlijk meer behoefte hebben aan betere huizen, parken, scholing en medische zorg. Het wereldkampioenschap wordt voornamelijk gefinancierd door de Staat. De Russische economie draait echter voornamelijk op inkomsten uit de fossiele industrie. De scherpe daling in de olieprijs van de afgelopen paar jaar vormt natuurlijkerwijs een probleem op de financiering.

Megaprojecten als het Wereldkampioenschap voetbal vormen een handig middel om het Ruslands huidige politieke en economische klimaat te bestuderen. Grootschalige projecten hebben altijd al een belangrijke rol gespeeld in de economische ontwikkeling tijdens de Sovjet Unie, het organiseren van dit soort projecten is niet gestopt hoewel het regime radicaal veranderd is. Het houden van een enorm evenement als het Wereldkampioenschap voetbal moet de bevolking een gevoel van trots geven op hun land, en in verlenging daarvan op het leiderschap. De corrupte aard van het Russisch politieke stelsel komt echter wel naar boven bij het organiseren van dit soort grote evenementen.

Literatuur

BBC (2013) Black players may boycott 2018 Russia World Cup. [online]              http://www.bbc.com/sport/football/24660581 (Geraadpleegd op 12-11-16).

Mickiewicz, E. (2008). Television, Power, and the Public in Russia. Cambridge: Cambridge     University Press.

Orttung, R.W. & Zhemukhov, S. (2014) The 2014 Sochi Olympic mega-project and         Russia’s political economy, East European Politics, 30:2, pp. 175-191.

Saakov, R. 92014) Russia 2018: Major challenges for next World Cup hosts. BBC News,     22 juli 2014. [online] http://www.bbc.com/news/world-europe-28409784  (Geraadpleegd op 13-11-16).

Syal, R. (2010) World Cup 2018 Win Raises Russian Racism Fears. The Guardian [online]   https://www.theguardian.com/world/2010/dec/03/world-cup-2018-russian-racism       (Geraadpleegd op 12-11-16).

Szymanksi, S. (2011) About Winning: The Political Economy of Awarding the World Cup   and the Olympic Games. SAIS Review of International Affairs, Volume 31, Number 1, pp. 87-97.

Winter, S. (2016) US calls for Fifa to drop Russia from hosting World Cup in 2018. Sunday
Express, 23 maart 2014. [online] http://www.express.co.uk/news/world/466357/US-calls-for-Fifa-to-drop-Russia-from-hosting-World-Cup-in-2018 (Geraadpleegd op 12-11-16).

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s