Vory v zakone, vrij in de gevangenis

Het Rusland na 1917 werd geteisterd door tal van criminele groepen, die tot in de hoogste partijfuncties het systeem doordrongen. Criminaliteit was vaak noodzakelijk om het hoofd boven water te houden. Maar ook een groep criminelen ontstond die in de misdaad een manier vond om zich af te zetten tegen het systeem. Anarchistische criminelen die niet wilden buigen voor de Bolsjewieken. Een goed georganiseerde criminele groepering rees op die vooral van de jaren ’30 tot ‘50 veel invloed had. Deze vory v zakone (lett. dieven volgens de wet) ontwikkelden een eigen subcultuur in een wereld waar moest worden geconformeerd aan Sovjet-ideologie, waarin zelfbeschikking geen recht was. De vory v zakone stelden een eigen dievencode in, hun eigen wetten en jargon, en zochten economische onafhankelijkheid van de staat. Hoe functioneerde de klasse vory v zakone en hoe was deze klasse georganiseerd?

De vory v zakone waren hiërachisch georganiseerd. Status kon worden verkregen in de gevangenis en het werkkamp. Een goede vor v zakone volgde nooit orders op van de autoriteiten, nam zelfs met tegenzin eten aan van bewakers in een gevangenis of werkkamp. De dievengilde kwam vóór alles; ook vóór familie. Een nieuw lid kon alleen in de gevangenis worden aangesteld door twee reeds bestaande leden, en deze leden droegen dan verantwoordelijkheid voor het nieuwe lid. Tatoeages waren het meest opvallende kenmerk van de vory v zakone, maar werden gebruikt niet alleen om vory v zakone te kunnen onderscheiden van ‘normale’ gevangenen. Ze vervulden ook binnen de groep van vory v zakone een belangrijke rol als semantisch middel. Een geheel eigen symboliek werd door de vory v zakone ontwikkeld. De symboliek was zeer specifiek en vervulde tal van functies: de rol van de crimineel (bijvoorbeeld zakkenroller of huurmoordenaar) en rang binnen de criminele groepering konden door de tattoo worden afgebeeld, maar ook kon onder dwang een tattoo worden aangebracht bij een vor v zakone die zich niet aan de dievencode had gehouden. Aangezien men zijn identiteit en status kon aantonen door het laten zien van zijn tattoo’s, en de vory bovenaan de gevangenishiërarchie stonden, werd het kopiëren van tattoo’s door niet-leden zwaar bestraft, van het wegsnijden van de tattoo tot een bestraffing met de dood. Daarnaast kon men met behulp van tattoo’s de lichaamsintegriteit herwinnen, lichaamsintegriteit die sterk werd aangetast in een werkkamp waar het lichaam een werktuig van de staat is.

Na 1950 werd het onhoudbaar om ‘echte’ vory te onderscheiden van meelifters; het was te gemakkelijk om de tatoeages na te maken en het jargon te ontcijferen. Hierdoor verzwakte de rol van de vory binnen de Gulags. Echter, de vory bleven een belangrijke positie behouden binnen de Russische georganiseerde misdaad, zelfs na de val van de Sovjet-Unie. Zich profilerend als een extreem gewelddadige groep criminelen hebben de vory v zakone het bereikt hun eigen wetten te volgen in de sterk gecontroleerde samenleving van de Sovjet-Unie: naar de paradoxale stelling van Aleksandr Solzjenitsyn in zijn boek ‘In de eerste cirkel’ (V kroege pervom, 1968): ‘Onder Sovjetheerschappij kan men alleen vrijheid vinden in de gevangenis.’.

tattoo2

Vor v zakone, foto door Arkady Bronnikov

 

Bronnen

F. Varese (1998): The Society of the vory-v-zakone, 1930s-1950s, Cahiers du Monde russe, Vol. 39, No. 4, pp. 515-538

Interview met Sergei Vasilev, fotograaf, over de vory v zakone geraadpleegd op 13 en 14 november 2016
http://fuel-design.com/russian-criminal-tattoo-archive/films/

H. Goscilo (2010) Texting the Body: Soviet Criminal Tattoos

Fotoreportage Russische criminele tatoeages, geraadpleegd op 10 november 2016 https://www.theguardian.com/artanddesign/gallery/2014/sep/18/decoding-russian-criminal-tattoos-in-pictures

Aleksandr Solzjenitsyn, V kroege pervom, 1968

Foto door Arkady Bronnikov

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s