Het einde van Ceaușescu. Over de dood van een dictator.

Op Eerste Kerstdag 1989, anderhalve maand na de val van de Berlijnse Muur, werd de Roemeense dictator Nicolae Ceaușescu samen met zijn vrouw Elena ter dood veroordeeld en door een vuurpeloton geëxecuteerd. Deze executie volgde op een serie gebeurtenissen binnen Roemenië die de positie van Ceaușescu onhoudbaar hadden gemaakt. De beelden hiervan gingen de hele wereld rond en zijn ook nu nog gewoon terug te kijken op het internet. Hoe het volk zich binnen zo een korte tijd tegen haar (aan de oppervlakte) geliefde leider kon keren, is een interessante kwestie. Ik zal proberen om hier kort wat meer informatie te geven over het einde van de ‘eik van de Karpaten’.

De gebeurtenissen die leidden tot de dood van Ceaușescu en de val van het communisme in Roemenië worden ookwel de Roemeense Revolutie genoemd. Deze revolutie begon tien dagen voor Ceaușescu’s dood, op 15 december 1989. Op deze dag werd de Hongaars-Roemeense dominee László Tőkés door de Securitate – de Roemeense veiligheidsdienst – in zijn woonplaats Timișoara gearresteerd. Dit gebeurde omdat Tőkés openlijk kritiek had geuit op Ceaușescu’s beleid. Tőkés’ parochie beschermde hem tegen de Securitate, en steeds meer mensen in Timișoara begonnen mee te vechten, zodat de veiligheidsdienst in een minderheidspositie kwam.[1]

Uiteindelijk werd de opstand in Timișoara neergeslagen, nadat er meer Securitate en militairen naar de stad waren gestuurd. Dit kon de uitbraak van geweld in andere delen van Roemenië echter niet voorkomen. Iedere dag braken er nieuwe conflicten uit, vooral in de steden rondom Boekarest. Dit ontging Ceaușescu echter voor een groot deel: hij schatte de opstand verkeerd in en vertrok op staatsbezoek naar Iran. Toen hij op 20 december terugkeerde in Roemenië was de situatie totaal geëscaleerd. Delen van het leger hadden de kant van de bevolking gekozen, terwijl de Securitate nog steeds aan de kant van Ceaușescu stond. Dit leidde tot een grote mate van chaos in Roemenië.

Volgens Ceaușescu was de opstand het gevolg van een buitenlandse samenzwering tegen hem. Toen hij dit op 21 december in een toespraak vertelde vanaf het balkon van zijn paleis (waar hij vaker toespraken hield), kreeg hij niet – zoals gebruikelijk – applaus, maar keerde de menigte zich tegen hem. De Securitate wist het tumult te onderdrukken, maar tevergeefs: de volgende dag werd het hoofdkantoor van het Centraal Comité van de Comminustische Partij bestormd door de boze menigte. Ceaușescu en zijn vrouw vluchtten per helikopter, maar hun vlucht strandde uiteindelijk in de buurt van Târgoviște, waar ze opgesloten werden in een legerkazerne. Aan het einde van de dag werden ze gevangen genomen.[2]

Op 25 december werden Nicolae Ceaușescu en zijn vrouw berecht door een militair tribunaal en ter dood veroordeeld. Ze werden schuldig bevonden aan genocide, het verwoesten van de economie en een poging tot vluchten met gestolen geld. Ceaușescu weigerde het tribunaal te erkennen of iets te ondertekenen. Vervolgens werden zij mee naar buiten genomen en neergeschoten door een vuurpeloton. Hiermee was een einde gekomen aan het 24-jarige bewind van Nicolae Ceaușescu.[3]

[1] László Bruszt en George K. Horvath, ‘1989. The Negotiated Revolution in Hungary’, Social Research 57 (1990) 365-387, aldaar 366.

[2] Peter Siani-Davis, The Romanian Revolution of December 1989 (Ithaca en Londen 2005) 84 en 97.

[3] John Kifner, ‘Upheaval in the East. Army executes Ceaușescu and wife for ‘genocide’ role, Bucharest says’, The New York Times, 26-12-1989, z.p.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s